Het Consult

Waarom zou je nog naar de huisarts gaan voor een uitstrijkje? Zelf doen is net zo makkelijk

Een arts maakt een uitstrijkje. Beeld ANP

Het thuisonderzoek naar aanwezigheid HPV-virus is even betrouwbaar als het uitstrijkje bij de dokter. Is er nog reden om toch naar de dokter te gaan?

De zelfafnameset voor baarmoederhalskanker is net zo betrouwbaar als het uitstrijkje bij de huisarts, zo maakte het Amsterdam UMC vorige week bekend. De zelftest is nu nog beperkt beschikbaar, alleen voor vrouwen die liever niet naar de dokter gaan voor het bevolkingsonderzoek. Je moet er zelf om vragen. Is dit nieuws reden om met een gerust hart om de thuistest te vragen? Of zitten er nog voordelen aan het doktersonderzoek met de beruchte eendenbek?

14.000 vrouwen deden mee aan de proef van het Amsterdam UMC. De helft van hen gebruikte de zelftest, de andere helft ging naar de huisarts. Wees de test uit dat de vrouwen waarschijnlijk besmet waren met HPV, het virus dat baarmoederhalskanker veroorzaakt, dan deden ze ook de andere test.  Bij bijna alle vrouwen die (een voorstadium van) baarmoederhalskanker hadden, hadden beide testen dezelfde uitkomst.

Een zelfafnameset voor het testen op HPV, het virus dat baarmoederhalskanker veroorzaakt.

Bovendien was bij beide testen de verhouding gelijk tussen het aantal deelnemers waarbij de test wees op HPV, en het aantal waarbij dat niet zo was. Volgens Hans Berkhof, hoogleraar biostatistische modellering en leider van het onderzoek, is de nauwkeurigheid van de zelftest zo aangetoond.

Dat vindt ook Sandra van Dijk, die bij het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu het bevolkingsonderzoek naar baarmoederhalskanker coördineert. Alle vrouwen tussen de dertig en zestig worden daarvoor elke vijf jaar opgeroepen. Op dit moment vraagt maar 7 procent van de vrouwen om een zelftest. “We gaan kijken hoe we de rol van de zelfafnameset kunnen versterken”, zegt Van Dijk. “Een van de mogelijke scenario’s is dat we in de toekomst alle vrouwen meteen de keuze aanbieden.” Eerder onderzoek laat zien dat de meeste vrouwen liefst een zelftest doen.

Waarom zou je, met dit onderzoek in de hand, nog voor het bevolkingsonderzoek naar de huisarts gaan? Een mogelijke overweging is de vertraging, die nu nog op de zelftest zit. Pas bij de herinneringsbrief, vier maanden na de eerste oproep voor de screening, zit een formulier om de zelftest aan te vragen. Ook als je er zelf al eerder om vraagt, ontvang je hem pas na vier maanden. Staatssecretaris Paul Blokhuis heeft beloofd dat er binnenkort een eind komt aan die wachttijd.

Die hoeft overigens geen reden te zijn de zelftest nu links te laten liggen. “Baarmoederhalskanker ontwikkelt zich langzaam. Het kan twintig jaar duren voor een afwijking doorgroeit tot kanker”, stelt hoogleraar Berkhof gerust.

De zelftest kent nog een nadeel. Als het HPV-virus (dat baarmoederhalskanker veroorzaakt) wordt aangetroffen, wil dat nog niet zeggen dat er ook sprake is van (het voorstadium van) kanker. Dat is alleen zo als er ook sprake is van zorgelijke afwijkingen in cellen. Na een uitstrijkje bij de dokter waarin HPV wordt gevonden, bekijken de laboranten dat meteen bij het afgenomen materiaal. Als deelnemer aan het bevolkingsonderzoek hoor je daarna in een keer waar je aan toe bent.

Als er bij een zelftest HPV wordt gevonden, moet je alsnog naar de huisarts voor een uitstrijkje voor nader onderzoek. Daardoor zit je een tijdje in onzekerheid.

Berkhof noemt nog een reden waarom sommige vrouwen toch liever naar de huisarts gaan. “Ze hebben het gevoel dat als de huisarts de test doet, het in elk geval goed gebeurt. Dat de uitslag nauwkeuriger is. Al blijkt uit ons onderzoek dat vrouwen het zelf even goed doen.”

In Het Consult beantwoorden experts wekelijks gezondheidsvragen van lezers. Ook een gezondheidsvraag? Stuur een mailtje naar gezondheid@trouw.nl.

Lees ook:

De zelftest zou in het bevolkingsonderzoek naar baarmoederhalskanker twijfelaars over de streep moeten trekken. Tot dusver is er geen effect.

‘Totalbodyscans’ zorgen voor schijnzekerheid en moeten daarom verboden blijven, vinden artsen.  Toch zijn preventieve screenings niet meer weg te denken uit de gezondheidszorg. Hoe zit het met het nut en de noodzaak van andere onderzoeken?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden