Essay

Waarom zou je kiezen voor kwetsbaarheid? Drie mini-essays van studenten

Beeld Brechtje Rood

Honderden studenten aan Nederlandse en Vlaamse universiteiten hebben eerder dit jaar een kort essay geschreven over het thema ‘kiezen voor kwetsbaarheid’. 

De beste auteurs krijgen een toegangskaart voor het jaarlijkse Veersymposium, waarop studenten uit Nederland en Vlaanderen twee dagen lang kennis kunnen maken met sleutelfiguren uit kunst, wetenschap, politiek, media en bedrijfsleven.

Het Veersymposium, dit jaar op 20 en 21 september, wordt georganiseerd door de Veerstichting. In deze stichting werkt een wisselende groep Leidse studenten een jaar lang aan de organisatie van het symposium. Nederlandse en internationale topsprekers (dit jaar onder anderen Jeroen Dijsselbloem) belichten het door de studenten gekozen thema.

Een jury van hoogleraren heeft de beste essays van studenten geselecteerd. Drie aansprekende bijdragen verschenen in Letter&Geest.

Een van de sprekers op het symposium is Richard MacKinnon, verbonden aan het Texaanse platform voor digitale burgerrechten EFF Austin, en oprichter van Borgfest, een organisatie die manifestaties organiseert rond het thema cyborgs. 

Beeld Maus Bullhorst

Er is

Er is het busraam waartegen je je hoofd probeert te rusten onderweg naar huis. Echt ontspannen lukt niet want de weg doet de ramen trillen.
Er is het aardige meisje naast je dat stopt met praten. Nu kun je eindelijk naar buiten kijken.
Er zijn de heuvels die geel, oranje, oker zijn in een oktoberzon.
Er zijn meren die ook oker zijn - weerspiegeling.
Er is een besef. Er is geen tijd. Er is CO2.
Er is een eerste traan en dan de rest en er zijn natte wangen, snot. Er is woede, onmacht. Dit maken we kapot. Kapot kapot kapot.
Er was koraal, elfstedentochten.
Er was Charles David Keeling en in 1960 de eerste Keelingcurve.
Er is Shell, er is Trump, er is geen btw op vliegtickets.
Er is je broer die zegt dat vlees eten bij Man Zijn hoort.
Er is een moment waarop alles helder is: waar ik om huil is waarvoor ik wil vechten is waarvoor ik leef.

Fenna van der Ploeg (1995) studeert Sterrenkunde en Natuurkunde aan de UvA en blogt op ruimtetijd.com.

Beeld Maus Bullhorst

Op de fiets naar Rusland, wat kan er fout gaan?

Dag 1, 13-08-2017 Gennep, Nederland:
Daar zit je dan met je grote mond. Zwoegend aan de eerste halve dag van je achtmaandse reis, huilend op de fiets. Dit zou jij wel even gaan doen, want mensen mis jij niet snel en ook al vind je alleen zijn niet leuk, dat kun je best. Mensen reageerden verbaasd over je plannen, maar wat wisten zij nou? De vraag of het veilig was als homo in Rusland, wuifde je weg. Acht maanden reizen is lang, maar is dat niet wat massa’s leeftijdsgenoten ook doen? Het plan was te fietsen naar Riga en vandaaruit met een maatje door met de trein naar Rusland, Mongolië en China. Jij had hier helemaal over nagedacht, dus dit zou jij wel even doen. Nu daadwerkelijk op de fiets, lijkt dat zelfvertrouwen toch iets minder aanwezig.

Dag 2, 14-08-2017 Dülmen, Duitsland:
Op een terrasje in Duitsland vlak over de grens vraag je tevergeefs naar een internetverbinding. Dat wifi hier W-LAN heet, wist je niet en dat het in dit land niet zo gebruikelijk is om overal W-LAN te hebben, daar moest je nog achterkomen. Je denkt aan het verhaal dat een huisgenoot je vertelde: zijn neef die vanuit Zwolle naar Rome wilde fietsen, maar bij Nijmegen al stopte. Bij ieder familiediner kwam die anekdote weer grappend op tafel. Dát verhaal wil je niet worden, dus opgeven zit er niet bij. Met maar vier uur slaap achter de leden voel je je vies en moe. Je mist die jongen met wie je geen relatie wilde beginnen, omdat je acht maanden weg zou gaan. Je voelt je een idioot, omdat je niet direct voor hem koos. Huilend bel je hem op. Je voelt je beroerd. Toch maar wel stoppen?

Dag 102; 16-11-2017 Riga, Letland:
Na veertig dagen fietsen kwam je aan in Riga. Je was eenzaam geweest, koppig en vol van twijfels: is reizen het waard om vrienden en familie voor zo’n lange tijd achter te laten? Intens geluk had je ervaren door stralend weer, imposante natuur en de soms eindeloze gastvrijheid van mensen onderweg. Eenmaal in nazomers Riga begon je direct met het maken van plannen om je tijd daar op te vullen. Immers, dat maatje van je kon pas vanaf januari Rusland in. In je eentje besloot je door Estland te reizen, vrijwilligerswerk te doen en kwamen er tal van vrienden en familie uit Nederland je opzoeken. Daarna zou je Russisch gaan leren.

En dat doe je nu. Je zit midden in de taallessen, en Riga is donker en koud. Ingepakte mensen op straat richten hun gezichten naar de bevroren stoep. Dat maatje van je heeft inmiddels afgezegd, waardoor je het gevoel hebt zonder reden nog te wachten op je vertrek naar het oosten. Mongolië en China bleken niet meer mogelijk en of je nog naar Rusland wilt, weet je niet meer. Je voelt je opgesloten in de situatie en verlangt naar thuis. Nee, zo mag het niet eindigen. Rusland moet doorgaan: 22 december vertrek je!

Dag 160, 20-01-2018: Chabarovsk, Rusland
In je eentje, als homo, met de Trans-Siberië-expres. Wat kan er fout gaan? De reis begint nu eigenlijk pas echt. Gewapend met een nerveus kloppend hartje, een goedgekeurd visum in je paspoort, wat basiskennis van de Russische taal en honderd waarschuwingen over het drankgebruik van de Russen, ging je de grens over. Geen mens spreekt er Engels, dus die twee maanden Russisch leren zijn goud waard. Oudjaarsavond in Moskou, stiekeme sjans in Jekaterinburg en varen over het Baikalmeer: fantastische ervaringen. De Russen die je hebt ontmoet zijn vriendelijk en ontzettend geïnteresseerd. Toch vertel je maar niets over je vriend thuis, want homo’s worden hier nog gewoon in elkaar geslagen. Ze moesten eens weten. Niet bij stilstaan: door naar Vladivostok! Het land is overweldigend mooi.

Dag 163, 23-01-2018: Schiphol, Nederland
Eenmaal thuis komt de eindbalans, met intense geluksmomenten tegenover de diepe eenzame dalen. Je vraagt je af: was het het allemaal wel waard? Vrienden bleken niet te zijn verdwenen en de wereld lijkt onveranderd. Als homo bleek je veilig in Rusland en de stereo-typen omtrent de mensen die je ontmoet had, bleken grotendeels onwaar. Jij koos ervoor er zelf op uit te gaan. Jij koos ervoor niet afhankelijk te zijn van anderen om je plannen uit te voeren. Jij koos voor een pad dat misschien niet altijd makkelijk was, maar wel het pad was dat je wilde bewandelen. Jij koos voor kwetsbaarheid.

Sam Niemeijer (1994) studeert Plant Sciences aan de WUR.

Beeld Maus Bullhorst

Nieuwe helden gezocht

Een oud Chinees sprookje luidt dat een jonge kroonprins alle ongehuwde meisjes van het land uitnodigt in zijn paleis om hieruit zijn echtgenote te selecteren. Alle meisjes krijgen vervolgens een zaadje mee naar huis om deze te verzorgen en te laten uitbloeien tot een prachtige bloem. Op een afgesproken datum worden de meisjes terug in het paleis verwacht en die dag zal de prins de nieuwe keizerin uitkiezen.

Een dochter van een werkster in het paleis is smoorverliefd op de prins en doet ontzettend haar best om deze liefde te uiten in het verzorgen van het zaadje. Tevergeefs, want er komt geen bloem tevoorschijn. Ze besluit tóch terug te gaan met lege handen, al was het maar om de prins nog één keer van dichtbij te mogen zien.

De andere meisjes hebben prachtige resultaten en gigantische bloemen. Tegen alle verwachtingen in kiest de prins de werksters- dochter uit, want alleen zij is eerlijk geweest en verdient het om de keizerin van China te worden. Alle zaadjes waren namelijk steriel.

In dit sprookje wordt de kwetsbare opstelling beloond. Dit is in contrast met de visie op kwetsbaarheid die ik in mijn westerse cultuur heb meegekregen. De Griekse mythe over de held Achilles leent zich als een perfect voorbeeld hiervoor. De ontdekking van zijn kwetsbare hiel werd hem fataal.

Kwetsbaarheden worden gezien als een achillespees, als een kenmerk van ’zwakte’. In onze samenleving wil iedereen zich van zijn beste en sterkste kant laten zien, succes is de norm, en daardoor lopen mensen vaak op hun tenen en is toegeven van fouten erg moeilijk. Het grote aantal wetenschapsfraudeurs, de frequentie van afkijken in het middelbaar onderwijs en zelfs de goed bekeken make-over programma’s zijn tekenen hiervan.

De huidige kijk op kwetsbaarheid is onrealistisch. Ieder mens, iedere opvatting en iedere organisatie maakt fouten en eeft kwetsbare kanten. Slechts wanneer een organisatie haar zwakheden erkent kan ermee gewerkt worden en is er kans op innovatie en groei. Het vermogen om je eigen opvattingen te relativeren, je zwaktepunten in te zien, is nodig om verschillende typen mensen te verbinden en hen samen aan een duurzame toekomst te laten werken. Ditzelfde geldt voor relaties binnen de organisaties, hierin is het openstaan voor elkaars zwakheden en fouten net cruciaal voor een succesvol en gelukkig team.

In deze tijd van internationale machtsverschuivingen, toenemende sociaaleconomische verschillen en razendsnelle technologische veranderingen is het belangrijk dat onze levensfilosofie en bestuurlijke systemen mee ontwikkelen. Doorgaan met de huidige westerse manier van groei is onhoudbaar en loopt uit op een nachtmerrie.

Aldus is het tijd om onze bestuurssystemen te verdiepen, verbinden en te innoveren. En dat begint bij het erkennen van de kwetsbaarheid van de mens en de mensheid in het algemeen.

En misschien moeten we hiervoor toch eens onze sprookjes herzien. Je kent immers vast wel het gezegde: vertel mij wie jouw helden zijn en ik vertel je wie je bent.

Evelien van den Brekel (19) studeert  Hydraulic Engineering aan de TU Delft.

Lees ook: Kwetsbaarheid mag meer aandacht krijgen (2013)

Nederland ronkt van de ideologie van de autonome, krachtige, ondernemende burger die met zelfregie, zelfmanagement en zelfredzaamheid een goede toekomst tegemoet gaat. Voor kwetsbaarheid is geen ruimte meer, betreurt Andries Baart.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden