Waarom zijn de waddeneilanden naar het oosten toe steedskorter?

Als je vanaf Texel de eilanden naar het oosten bekijkt, valteen regelmaat op. Niet alleen liggen ze mooi op één lijn, zeworden ook steeds korter. Texel is nog lang, Terschelling ook,maar de eilanden erop lijken te krimpen. In Duitsland zijn deeilanden zelfs niet meer dan kleine rondjes. Is dat toevallig?

Jeroen Koot

“Nee“, zegt Maarten van der Vegt. Vandaag verdedigt hij inUtrecht zijn proefschrift over de zandbewegingen in hetwaddengebied. Hierin verklaart hij dat de getijden de eilandenvolgens wiskundige precisie hebben gevormd uit een oorspronkelijkrechte kustlijn.

De constante overgang van eb naar vloed laat deze kustslingeren. “Bij vloed komt voor ons gevoel het water van voren.Maar deze getijstroom trekt van zuid naar noord langs onze kust.Die stroom neemt een zandkorreltje mee en legt het bij eenverstoring neer. Een ander zandkorreltje dat meedrijft blijfttegen datzelfde korreltje liggen. Zo verplaatst zand zichlangzaam van de ene plaats naar een andere en ontstaan erslingeringen in de kustlijn.“ Dit effect bestaat overal langszandkusten. Als het aan het getij ligt, ziet het strand errafelig uit, met iedere honderd meter een stuk land dat de zeein steekt en zich daarna terugtrekt. Aanrollende golven trekkende kustlijn recht.

Zo gaat het gevecht eeuwig door. Golven maken de kust recht,het getij maakt ze rafelig. Wat overblijft is een compromis: eenstrandlijn die grofweg om de tien kilometer een stukje de zee insteekt en dan weer terugkomt.

Laat die tussenafstand nou precies de lengte zijn van dewaddeneilanden. Volgens Van der Vegt zijn de diepe geulen tussende eilanden dan ook de plaatsen waar de kust zich vroegerterugtrok. De kustlijn is daar doorgebroken, het achterland lieponder en het eiland was een feit. Maar waarom worden ze korterrichting het oosten? “Omdat het getij in die richting steedssterker wordt“, vertelt de promovendus. “Bij Texel is het getijzwak. In de richting van Duitsland neemt het gelijkmatig toe.Daarmee komen er steeds kortere slingeringen in de kustlijn. Datzie je terug in de lengte van de eilanden. Texel is lang,Schiermonnikoog is al een stuk korter.“

Eén eiland valt volgens Van der Vegt uit de toon:Terschelling. Hier zijn de getijdestromen sterker dan bij Texel,terwijl het eiland bijna net zo lang is. “Als we Terschellingniet zouden beschermen, kan het eiland zich opsplitsen“,concludeert hij uit zijn berekeningen. “Op oude kaarten zie jedat het eiland al die neiging heeft. Tegenwoordig behouden weTerschelling door stuifduinen aan te leggen. Mijn model geeft aandat dit dus altijd nodig zal zijn.“

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden