Waarom zijn de Nederlandse rijken stil?

De rijkste vrouw van Frankrijk, L'Oréal-erfgename Liliane Bettencourt. Beeld AFP
De rijkste vrouw van Frankrijk, L'Oréal-erfgename Liliane Bettencourt.Beeld AFP

In het buitenland willen miljardairs meer belasting betalen. Vermogenden hier staan niet te springen.

Belast ons alsjeblieft! Het is de oproep van de Amerikaanse miljardair Warren Buffett, maar ook van de allerrijksten aan de Europese kant van de oceaan, onder wie L'Oréal-erfgename Liliane Bettencourt in Frankrijk en Ferrari-baas Luca di Montezemolo in Italië.

Angst voor oplopend begrotingstekort
In Duitsland is de oproep tot extra belasting vóór miljonairs dóór miljonairs al geen nieuws meer: vijftig rijken verenigden zich twee jaar geleden reeds in een club 'Initiative Vermögender für eine Vermögensabgabe'.

De superrijken in Europa en de VS vrezen een oplopend begrotingstekort en pijnlijke bezuinigingen die vooral afgewenteld worden op mensen aan de maatschappelijke onderkant.

Hoogste tarief
Waar blijven de Nederlandse allerrijksten met hun wens om extra bij te dragen aan de schatkist? Betalen ze misschien al genoeg belasting? 52 procent over een inkomen boven de 51.336 euro is bijna het hoogste tarief voor inkomstenbelasting in Europa.

Het Centraal Bureau voor de Statistiek berekende dat de 20 procent rijkste Nederlanders, die gemiddeld 126.000 euro per jaar verdienen, daarvan zo'n 46 procent afdragen. Niet gering.

Toch zou de inkomstenbelasting geen reden zijn voor de circa 150.000 Nederlandse miljonairs en de (volgens het tijdschrift Quote) twaalf Nederlandse miljardairs om zich stil te houden.

Vermogen, niet salaris
Arjo van Eijsden, partner bij belastingadvieskantoor Ernst & Young, heeft veel vermogende particuliere cliënten. Hij ziet bij hen geen onwil om belasting te betalen. "Zij zien het als een kwestie van wederkerigheid".

Maar inkomstenbelasting zegt nog niet zoveel over de belastingafdracht van de allerrijksten. "Hun inkomen komt vaak uit vermogen, niet uit salaris. Er waren in het verleden zelfs mogelijkheden om dat salaris op nul te laten uitkomen, waardoor je geen inkomstenbelasting hoefde te betalen."

Vrij mild regime
Belastingadviseur Van Eijsden oordeelt dat rijke Nederlanders relatief helemaal niet zo veel meer afdragen dan rijke Fransen of Duitsers. Voor de allerrijksten is niet de inkomsten-, maar de vermogensbelasting belangrijk. Kijk je daarnaar, dan heeft Nederland volgens hem een vrij mild regime.

"Bij ons gaan we ervan uit dat je jaarlijks 4 procent rendement op je vermogen maakt. Jarenlang was dat rendement in de praktijk veel hoger, het kon zomaar oplopen tot 10 procent. Toch rekenen we standaard met die 4 procent. Daarvan moet je 30 procent afdragen. Dan ben je dus 1,2 procent van je vermogen kwijt aan belasting."

Andere Europese landen rekenen niet met dat fictieve rendement van 4 procent, maar bekijken hoeveel winst je op je vermogen je daadwerkelijk maakt, legt Van Eijsden uit.

"Die winst kan dan weer op allerlei manieren belast worden. Zwaarder dan in Nederland. Ik zou niet zeggen dat het belastingsysteem verklaart waarom de Fransen, Duitsers of zelfs Amerikanen zich wel roeren en de Nederlanders niet. Het is een kwestie van opstelling."

Persoonlijke redenen
De sociaal bewogen miljardairs hebben hun eigen bedoelingen met hun oproep. Buffett speelt in op de herverkiezingscampagne van president Obama, die de uitspraak van de miljardair ("Stop het geknuffel met de superrijken") tijdens zijn campagnetournee meteen overnam.

In de VS wordt Buffetts activisme vooral gezien als een aansporing om vergaande economische hervormingen door te voeren. De oproep kwam kort na de verlaging van de kredietstatus van de VS door kredietbeoordelaar Standard & Poor's.

Ook in Frankrijk roeren de miljardairs, onder wie topmensen van Total, Peugeot-Citroën en Danone, zich uit zowel uit zorg om de kredietwaardigheid van het land als om politieke en persoonlijke redenen.

Liliane Bettencourt heeft een naam te zuiveren nadat zij vorig jaar verwikkeld raakte in een belastingschandaal. In ruil voor steun aan Sarkozy's verkiezingscampagne, zou zij een belastingreductie hebben gekregen.

Met de kredietwaardigheid van Italië is het ondertussen nog veel slechter gesteld, maar toch kreeg Di Montezemolo weinig steun van andere rijken. Hij is te politiek gekleurd. Niet alleen heeft hij politieke ambities, hij stelt ook als voorwaarde voor zijn extra belastingbijdrage dat premier Berlusconi een meer linkse koers gaat varen.

Andere cultuur
Het verschil met Nederland is dat de zorgen over de kredietwaardigheid minder groot zijn. De cultuur is ook anders. Politiek betrokken miljardairs kent Nederland ogenschijnlijk niet.

Joop van den Ende koos voor een rol als onafhankelijke beschermheer van de podiumkunsten. En het merendeel van de top- 12 uit de Quote-lijst van rijkste Nederlanders bestaat uit mediaschuwe families en erfgenamen, zoals Brenninkmeijer, Van der Vorm, De Rijcke en De Carvalho-Heineken. Een publiciteitsstunt rondom hun rijkdom is bijna ondenkbaar.

Extra belasting

In Frankrijk en Groot-Brittannië worden de allerrijksten extra belast. Britten die meer dan 150.000 pond verdienen, moeten de helft van hun inkomen afdragen aan de belasting. Het gaat hierbij om een tijdelijke maatregel. De Britse overheid wil afwachten of deze maatregel meer geld oplevert. De vrees is dat de extra belasting ondernemerschap afremt.

In Frankrijk is vorige week besloten om tot 2013 de inkomens vanaf 500.000 euro 3 procent extra te belasten, wat neerkomt op een hoogste schijf van 50 procent.

Warren Buffett. Beeld REUTERS
Warren Buffett.Beeld REUTERS
Ferrari-baas Luca di Montezemolo. Beeld afp
Ferrari-baas Luca di Montezemolo.Beeld afp
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden