Waarom wordt een krekel niet doof van zichzelf?

Het zal een mens niet meevallen om zichzelf doof teschreeuwen, zoveel herrie komt er bij ons niet uit. Althans nietlangdurig. Maar kan een krekel het wel? Voor zo'n klein lijfjemet zulke minuscule oortjes moet het eigen gesjirp oorverdovendklinken.

Het duurt en duurt, uren lang, en er zitten pieken van meerdan 100 decibel tussen. De mannetjeskrekel 'zingt' door zijn voorvleugels over elkaar te wrijven. Het aanhoudende kabaal moetniet om te harden zijn, want zijn oren zitten in de voorpoten,vlakbij de geluidsbron. Of zou hij zichzelf niet horen?

Dat vermoeden blijkt te kloppen, de krekel is doof voor zijneigen lied. Hoe doet ie dat, sluit hij tijdelijk de oren? Nietecht, stelden Britse onderzoekers een paar jaar geleden vast. Hettrommelvlies blijkt tijdens het sjirpen even gevoelig als anders.De doofheid zit op een hoger niveau, in het breintje van dekrekel.

De Britten ontdekten dat vanuit de bewegingsschors niet alleende voorvleugels tot zingen worden aangezet, maar dat ertegelijkertijd een seintje naar de gehoorneuronen gaat. Deboodschap luidt: even niet reageren op dit geluid. Kortom, deoren doen het wel, maar de bovenkamer houdt zich stom.

Het viel niet mee om de wirwar van neurale signalen tedoorgronden. De onderzoekers vergeleken daartoe onder meer dehersenactiviteit tijdens het gewone sjirpen en het 'stilsjirpen', nadat één voorvleugel was verwijderd. Daarbijontdekten ze het beschermende signaal aan de gehoorneuronen.

Maar de brenger van de boodschap kwamen ze pas recent op hetspoor. In Science van 27 januari beschrijven zij hem als eencerebrale tussenpersoon, een interneuron waarvan er één linksen één rechts in het krekelbrein zit. Die twee zetten het lichtnaar de gehoorneuronen even op rood, precies in fase met hetzingen van de voorvleugels. Tijdens het vliegen blijft datsignaal uit.

Met zijn selectieve doofheid voorkomt de krekel dat hij gekwordt van zijn eigen lied, maar zorgt er tevens voor dat hij zijnoren openhoudt voor geluiden van buiten, bijvoorbeeld van devleermuis die trek in hem heeft. De onderzoekers vermoeden datandere dieren én de mens ook over zulke interneuronenbeschikken. Die zijn bij ons nog niet gevonden, maar neurologenhebben al wel gemeten dat gehoorgebieden in ons brein op eenlager pitje worden gezet als we zelf spreken. Voor onze eigenstem hebben we dus een ander oor, wat misschien helpt om onzestem van die van anderen te onderscheiden.

Nu de neurologen toch aan het speculeren zijn: onze tastzinwordt mogelijk ook door interneuronen gesecondeerd. Daarom voelthet wellicht anders aan als je zelf je arm beweegt of als iemandanders dat doet. En misschien vertellen die secondantenbijvoorbeeld aan je tastneuronen dat ze niet thuis moeten gevenals je jezelf kietelt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden