Waarom wordt een kind ziek in de auto en niet in de achtbaan?

U mag kiezen tussen een ritje op een paard, een kameel of in de achtbaan? Kameel? Fout! Vraag het aan Lawrence of Arabia: als je beroerd wilt worden, dein dan mee op het schip van de woestijn. Dat trage geschommel, daar komen onze hersenen niet goed uit. Met de vlotte tred van een paard heeft ons brein veel minder moeite.

Maar de achtbaan, daar moet u niet aan denken, u voelt de misselijkheid al opkomen. Toch verzekert de kenner dat je juist minder snel ziek wordt van bewegingen met een hoge frequentie, dus van alles wat de kermis te bieden heeft.

Waarom dat zo is weet H.W. Kortschot, hoofd van de afdeling evenwichtsonderzoek van het AMC, niet. „Waarom zitten we zo in elkaar zoals we in elkaar zitten? En waarom is de een gevoeliger dan de ander?” Reken niet op stellige antwoorden.

Kortschot ontzenuwt allereerst de fabel dat kinderen de achtbaan met gemak trotseren, terwijl hun ouders er groen uitkomen. „Het is mij niet bekend dat volwassenen er eerder misselijk van worden. Maar het moge duidelijk zijn wie zich het meest verheugen op het pretpark. Ongetwijfeld speelt de psyche mee: de kermis is leuk, terwijl ze zich van de auto vooral die keer herinneren dat ze er ziek van werden.”

Stappen ze daarom zo fris uit de achtbaan? „De basis van bewegingsziekte is de tegenstrijdigheid in de bewegingen die je ziet, de versnelling die je evenwichtsorgaan registreert en de reacties van de hersenen op tegenstrijdige informatie. In een achtbaan variëren de bewegingen sterk, maar een kind heeft er wel enige visuele controle op: het let op wat het wagentje voor hem doet. Maar achter in de auto kijken kinderen niet mee. Zeker niet als je ze een boekje laat lezen: worden ze nog sneller misselijk.”

„En nogmaals, snelle bewegingen doorstaan we gemakkelijker. De razende achtbaan is voor menigeen beter te doen dan het wiegende piratenschip op de Efteling.”

Dat lijkt raadselachtig, maar Kortschot kijkt er niet meer van op. „Er spelen merkwaardige, subjectieve aspecten mee bij bewegingsziekte. Een van de proefpersonen die meededen aan astronautenonderzoek werd ziek in de centrifuge. Vanaf die dag werd hij ook op zijn motor herhaaldelijk misselijk in de bocht, voor die tijd nooit. In die centrifuge hebben zijn hersenen blijkbaar iets opgeslagen, en bij het zien van de bocht roepen zij ’Gevaar!’. Hetzelfde overkwam sommige mensen die aan paraboolvluchten meededen en even in gewichtsloze toestand verkeerden: ze voelden zich nog maanden daarna eerder beroerd.”

Nu associeer je zulke onderzoeken juist met snelheid, met het naar beneden zeilen in de achtbaan. Maar dan zijn we weer terug bij het schip van de woestijn. Dat trage deinen is het ergst, op zand en op zee: „Niet voor niks kwam het halve leger misselijk in Normandië aan. Het is achteraf bewonderenswaardig dat ze aan die kust boven zijn gekomen.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden