Waarom vallen veel noorderlingen op vrouwen met blauwe ogen?

Liefde hoort niet met achterdocht te beginnen. Maar toch schijnt dat het onderliggende motief te zijn voor Noord-Europeanen om op vrouwen met blauwe ogen te vallen. Tenminste als ze zelf ook blauwe ogen hebben. Met de keuze voor een blauwe vlam wapenen zij zich tegen overspel. Baart hun vrouw een kind met bruine ogen, dan kunnen zij haar onmiddellijk ontbieden: „Wie is de echte vader? Ik niet!”

Dit wantrouwen is genetisch gefundeerd. Heel simpel: a) hebben beide ouders blauwe ogen, dan hun kinderen ook. b) als beide ouders bruine ogen hebben, dan heeft driekwart van de kinderen ook bruin, en een kwart oogt blauw. Bruin is dominant, blauw is recessief.

Dit genetisch abc’tje kan de zuidelijke man direct weer vergeten, hij heeft qua oogkleur weinig te wensen. Afrikanen en Aziaten grossieren in bruintinten van licht tot zwart, maar blauw is zeldzaam. Ga je Europa in, dan rukken naar het noorden toe de blauwogen op. Wat cijfers: Finland 80 procent blauw; Ierland 70 procent; Engeland 60 procent.

En dat biedt mannen daar de kans om de koekoek buiten de deur te houden. Met reden, want schattingen geven aan dat zeker drie procent van de vaders onwetend het kind van een andere man zit op te voeden.

Volgens Gregor Mendels wetten kan de blauwogige man de ontrouw van zijn partner ontmaskeren: als ook zij blauwe ogen heeft en ’bruin baart’, bedriegt zij hem. Uiteraard snapt haar vent niks van Mendel, maar door natuurlijke selectie kan dit verborgen wapen hem nog wel zijn aangemeten. Dan bedient hij zich ervan zonder dat hij het weet.

Maar doet ie dat echt? Noren kregen foto’s voorgeschoteld van modellen en gaven een cijfer aan het uiterlijk. De onderzoekers konden de ogen van bruin naar blauw switchen, of andersom. De conclusie stond onlangs in het vakblad Behavioral ecology and sociobiology: Noorse mannen met blauwe ogen vallen op vrouwen met blauwe ogen. Bruinogige Noren zijn minder kieskeurig en de Noorse vrouwen maakt het ook weinig uit, ongeacht hun eigen oogkleur.

Vervolgens werd 443 mannen en vrouwen gevraagd naar de oogkleur van hun geliefde en ex(-en), naar de keuze in de praktijk dus. Hieruit bleek dat we bovengemiddeld vaak uitkomen bij wat we dagelijks in de spiegel zien. De voorkeur voor de eigen oogkleur zat heel diep bij mannen met blauwe ogen. En niet omdat hun moeder ze ook had. Dat is een oude hypothese: de man op jacht neemt een foto van zijn moeder mee, de vrouw van haar vader. Die oedipale neiging kwam er totaal niet uit.

Blauwogige mannen vielen ook op licht haar, zij het in mindere mate. De ogen gaan blijkbaar voor, dáár herken je als blauwoog je verwanten aan. Gezocht? Nee, de feiten spreken, menen de sociobiologen. En zij geloven er niets van dat de Noor bij zijn keuze een racistisch brilletje draagt, omdat hij in blauwe ogen het eigen volk herkent. Daarvoor zijn er te veel Noorse bruinogen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden