'Waarom Utøya? Daar waren alleen maar kinderen, Ronja was nog geen achttien'

Anders Breivik maakt een gebaar bij aankomst in de rechtbank. Beeld ap
Anders Breivik maakt een gebaar bij aankomst in de rechtbank.Beeld ap

Als het telefoongesprek gaat worden afgespeeld van een doodsbang meisje dat zich verstopt in een toilet van het verenigingsgebouw op Utøya, snelt Odd-Håkon Johansen (56) de rechtszaal uit.


"Mijn zoon en dochter hebben die opname vorige week gehoord op het politiebureau", vertelt Johansen. "Ze hoorden tientallen schoten op de achtergrond. De politie vertelde dat bij het eerste schot Ronja al werd gedood."

Ronja was de 17-jarige dochter van Johansen. Zij werd 22 juli vorig jaar vermoord door Anders Behring Breivik, die verkleed als politieagent 69 mensen doodschoot op het eiland Utøya waar jongeren een zomerkamp hielden. Daarvoor pleegde hij een bomaanslag in Oslo waarbij acht doden vielen.

Johansen is in de rechtbank van het noordelijke stadje Bodø om het Breivik-proces op een groot scherm in een voor publiek en pers afgesloten ruimte te volgen. Elders in rechtszalen in Noorwegen doen andere overlevenden en nabestaanden dat ook.

"Ik zag vreselijk op tegen het moment waarop de geluidsopname zou worden afgespeeld", zegt Johansen. "Vlak daarvoor ben ik toch maar de zaal uitgegaan. Velen met mij overigens. Het is allemaal al zwaar genoeg."

Maar hoe zwaar het proces voor Johansen ook wordt, hij wil het bijwonen, al is het op afstand in Bodø. "Ik moet meer weten. Ja, ik weet dat hij zegt dat het vanwege de islamisering van Noorwegen was. Maar waarom is hij niet gestopt toen hij klaar was met de regeringsgebouwen in Oslo? Waarom heeft hij onderweg naar Utøya geen spijt gekregen? Waarom Utøya? Daar waren alleen maar kinderen. Ronja was nog geen achttien."

Het duurde indertijd een week voordat Johansen (56) bevestigd kreeg dat zijn dochter onder de dodelijke slachtoffers was gevonden. "Op woensdag werd bij ons DNA afgenomen en vrijdag, een week na de aanslag, kregen we te horen dat Ronja dood was. Diep van binnen wisten we dat wel, maar we hebben toch een week hoop gehad. Misschien lag ze in een ziekenhuis en kon ze niet vertellen wie ze was. Maar nee."

Sinds hij zijn dochter verloor, heeft Johansen grote fysieke en psychische problemen. "Van mijn nek tot mijn voeten zit mijn lichaam vast. Ik kan me niet meer concentreren. Als ik iets lees, moet ik na een paar regels opnieuw beginnen. Ik ben snel moe. Ik heb geprobeerd weer 100 procent te werken, maar kom niet verder dan drie uur per dag."

Johansen is zijn besef van tijd kwijtgeraakt. "Van de herfst en de winter weet ik eigenlijk niets meer. Maar het doet goed hoe de hele wereld met ons meevoelt. Binnen een week na de aanslag kreeg ik een brief van een Nederlandse arts die wij hadden ontmoet toen hij in Noorwegen op vakantie was."

Welke straf Breivik moet krijgen, is voor Odd-Håkon Johansen duidelijk. "Levenslang. 21 jaar is niet genoeg voor zoveel moorden, dat krijg je ook als je twee mensen vermoord. Nee, levenslang bestaat niet in Noorwegen, maar dan moeten ze wet veranderen en dat moeten ze nú doen."

Ronja Johansen. Beeld
Ronja Johansen.
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden