Waarom Trump hoognodig over meer dan alleen kernwapens moet praten met Noord-Korea

Over drie dagen ontmoeten Donald Trump en Kim Jong-un elkaar. Beeld AP

Over drie dagen ontmoeten Donald Trump en Kim Jong-un elkaar. Over de erbarmelijke mensenrechtensituatie in Noord-Korea zal waarschijnlijk niet worden gesproken.

Van mensenrechten, ook al zijn die vastgelegd in een fraaie grondwet, is eigenlijk geen sprake in Noord-Korea. Zeker 80.000 tot 120.000 mensen zitten in de communistische dictatuur in gevangenissen of werkkampen. Daar worden ze lichamelijk mishandeld en ondervoeding is standaard, terwijl ze hard moeten werken in mijnen of in de bosbouw.

De vreselijke situatie in Noord-Korea blijkt uit een VN-rapport uit 2014, en volgens kenners is er sindsdien weinig veranderd. Human Rights Watch drong deze week aan op verbetering in een brief aan Kim Jong-un, ondertekend door meer dan vijftig andere organisaties.

Tomas Ojea Quintana, de speciale rapporteur van de Verenigde Naties voor Noord-Korea, zei dat de Amerikaanse president Donald Trump de mensenrechten aan de orde moet stellen als hij dinsdag gaat praten met Kim. Ook Amnesty International roept daartoe op.

Ondervoeding

Vrouwen hebben het extra zwaar in Noord-Korea, verkrachting en gedwongen abortussen komen veel voor. Niet alleen in de gevangenissen en kampen, maar ook in het leger, dat relatief veel vrouwen telt. Voor kinderen is de situatie bijzonder slecht. Zeker 200.000 kinderen lijden volgens Unicef aan ondervoeding, 60.000 zijn er 'zwaar ondervoed'. Een meerderheid van de Noord-Koreanen heeft geregeld moeite om aan voldoende voeding te komen.

De bevolking van Noord-Korea staat onder strenge controle van de overheid, via de geheime diensten. Informatie komt alleen van door de staat gecontroleerde media. De grondwet biedt officieel godsdienstvrijheid, maar in de praktijk komt daar weinig van terecht. Christenen die bijbels verspreiden worden zwaar gestraft. Boeddhisme, taoïsme en traditioneel Koreaans geloof krijgen iets meer ruimte, maar in de praktijk is alles gericht op verering van de familie Kim.

De geheime diensten maken gebruik van de gewone Noord-Koreanen, door ze elkaar te laten bespioneren. Wie zijn buurman of familielid niet aangeeft wegens subversieve uitlatingen of ongeoorloofd gedrag, loopt bij ontdekking zelf gevaar.

De tekst gaat verder onder de afbeelding.

Welgestelde Noord-Koreanen spelen een potje volleybal in een waterpark in Pyongyang. Beeld AP

De Noord-Koreaanse overheid hanteert ook het principe van collectieve straffen. Mensen die het land uitvluchten of zich op een andere manier verzetten, weten dat hun familie zal lijden onder hun keuze. De doodstraf is voor veel vergrijpen standaard en die wordt vaak in het openbaar uitgevoerd, met machinegeweren en soms zelfs met explosieven.

IJzeren vuist

Volgens mensenrechtenorganisaties en overlopers uit Noord-Korea is de situatie niet verbeterd onder de jonge Kim Jong-un. De vriendelijk ogende kleinzoon van de vader des vaderlands Kim Il-sung krijgt in het buitenland tegenwoordig wel wat krediet, zeker nu hij gaat onderhandelen met Donald Trump. Maar Kim en de elite om hem heen regeren met ijzeren vuist.

Ook naasten van de 'briljante leider' zijn niet veilig. Zo liet Kim in 2013 zijn oom Chang Song-thaek executeren, tot dat moment een van de machtigste mannen in Pyongyang. Wat hij had misdaan is onduidelijk, maar volgens het Noord-Koreaanse persbureau KCNA was Chang 'verwerpelijk menselijk uitschot'. Kims eigen halfbroer Kim Jong-nam werd ruim een jaar geleden door twee vrouwen op het vliegveld van Kuala Lumpur vermoord met zenuwgas. Volgens de Zuid-Koreaanse en Amerikaanse overheden in opdracht van Pyongyang.

Redenen genoeg om bij de eerste gesprekken van Kim met een westerse leider de mensenrechten aan de orde te stellen. Toch lijkt het onwaarschijnlijk dat dit gebeurt. De Noord-Koreaanse kernwapens zijn duidelijk het belangrijkste onderwerp voor de Amerikanen.

Toch is er een verband, zoals ook Human Rights Watch aangeeft in de brief aan Kim. De vele miljoenen die Pyongyang besteedt aan het ontwikkelen van kernwapens, komen nu niet ten goede aan de bevolking. Misschien verandert dit straks, maar het optreden van Kim Jong-un en zijn medestanders geeft weinig aanleiding tot optimisme. En van de inzet van Donald Trump moeten de Noord-Koreanen het ook niet hebben.

Lees ook: 

Trump vindt voorbereiding op top met Kim niet nodig

Zonder al te veel voorbereiding gaat Donald Trump dinsdag het gesprek aan met de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un.

Iedereen let op de Noord-Koreaanse kernwapens, maar die zijn het ergste niet

Als kernmacht is Noord-Korea inderdaad een strategisch gevaar, maar daar is mee om te gaan, stelt Koreaspecialist Remco Breuker. "Het échte gevaar van Noord-Korea is minder zichtbaar."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden