Waarom studenten een studie kiezen die weinig kans geeft op een baan

Jelke Take.

Het halen van een masterdiploma is altijd reden voor een feestje. Maar voor een deel van de 39.000 studenten die elk jaar afstuderen aan de universiteit is het feest snel voorbij. Het vinden van een goede baan, het uurloon, het jaarinkomen en de baanzekerheid lopen namelijk behoorlijk uiteen, blijkt uit een ranglijst die uitkeringsinstantie UWV samenstelde.

Zo geeft een studie archeologie de minste kans op een baan, gevolgd door letterkunde en kunst- en cultuurstudies, zoals kunstgeschiedenis of algemene cultuurwetenschappen. Het jaarinkomen van een afgestudeerde archeoloog ligt rond de 20.000 euro, een flink stuk lager dan het gemiddelde jaarinkomen van 33.000 euro van een academicus. Als een archeoloog toch werk vindt dan gaat het meestal om tijdelijk uitzendwerk met een karig uurloon.

Elders blijft de feeststemming wel lang hangen. Studenten accounting, econometrie, tandheelkunde of een universitaire lerarenopleiding zijn spekkoper. Een beginnende tandarts neemt met 53.000 euro per jaar het hoogste salaris mee naar huis en na tien jaar is dat bijna het dubbele. Een pas afgestudeerde accountant mag met een kleine 40.000 euro per jaar ook niet klagen. Het gros van de accountants vindt bovendien in een mum van tijd een baan waarvoor ze zijn opgeleid.

De grote verschillen zijn makkelijk te verklaren, zegt Michel van Smoorenburg, arbeidsmarktadviseur bij het UWV. “Alles hangt samen met vraag en aanbod. In beroepen waar vraag is naar personeel door groei of uitstroom van oude werknemers, hebben afgestudeerden snel goed werk. Aan de aanbodkant geldt: doen meer mensen een studie dan dat er vraag naar is, dan dalen salaris en kans op een baan.”

Inhaalslag

Volgens het UWV is het lastig om na een matige beginpositie nog een inhaalslag te maken op de arbeidsmarkt. Zo blijft de situatie voor archeologen behoorlijk achter in vergelijking met andere academici. Bij filosofie, internationale betrekkingen en kunst- en cultuurstudies verslechtert de arbeidsmarktpositie zelfs in de tien jaar na afstuderen. Zowel de kans op een vaste baan, het bruto uurloon als het jaarsalaris gaan erop achteruit in vergelijking met de carrière van andere academici.

Er zijn uitzonderingen. Alumni van internationaal en Europees recht beginnen matig, maar binnen tien jaar verbeteren de baanzekerheid en het inkomen sterk. Ook voor afgestudeerde politicologen neemt het succes later toe. Studenten die een studie doen waar weinig werk in te vinden is, zijn geneigd hun kansen te overschatten, is de ervaring van Van Smoorenburg. “Dat komt mede doordat ze gedurende hun jeugd veel succes hebben gehad, bijvoorbeeld op school of in sport. Als de confrontatie plaatsvindt met de arbeidsmarkt hebben ze nogal eens spijt.”

Topvijf universitaire masteropleiding

Meest kansrijk
1. Accounting
2. Econometrie
3. Tandheelkunde
4. Universitaire lerarenopleiding exact
5. Fiscaal recht

Minder kansrijk
1. Archeologie
2. Letterkunde
3. Kunst- en cultuurstudies
4. Cultuurstudies
5. Culturele antropologie

Jelke Take (20), derdejaars archeologie in Groningen

“Toen ik ging studeren had ik me al ingeschreven voor de studie geneeskunde, omdat je daarmee veel kans hebt op een baan. Op de middelbare school viel de droom om archeologie te studeren in duigen toen ik erachter kwam wat de kansen zijn op werk. Toch koos ik uiteindelijk voor wat ik altijd al wilde: archeologie. Ik kon het niet uit mijn hoofd zetten. Ik weet dat veel studenten elders terechtkomen, toch hoop ik uiteindelijk terecht te komen in het wetenschappelijk onderzoek.”

Leah Bremer (19), tweedejaars taal- en cultuurstudies in Utrecht

Leah Bremer.

“Ik sta er niet zo bij stil wat de kansen op een baan zijn. Ik vertrouw erop dat ik uiteindelijk goed terechtkom. Ik heb deze studie gekozen omdat ik het leuk vind om met taal en cultuur bezig te zijn. Ik vind de Duitse taal interessant, dat kan ik nu combineren met bijvoorbeeld geschiedenis. Ook doe ik van alles naast mijn studie, zoals het bestuur van mijn studievereniging. Al bestaat er een kans dat ik niet de juiste baan vind. Met mijn lening houd ik er rekening mee, ik leen niet meer dan ik nodig heb.”

Lena Kwakman (22), tweedejaars culturele antropologie in Leiden

Lena Kwakman.

“Ik studeerde eerst gezondheidswetenschappen omdat ik dacht: daar vind je makkelijk een baan in. Maar ik werd er niet gelukkig van en dus heb ik mijn hart gevolgd naar antropologie. Ik wil me specialiseren in duurzaamheid waarmee je in de politiek of bij ngo’s kunt werken. Daar is makkelijker een baan te vinden dan wanneer je antropoloog wordt. De baangarantie vind ik niet eens het belangrijkst. Door studeren leer je de mensheid kennen en vorm je jezelf, dat is heel waardevol.”

Timo Keijzer (21), tweedejaars culturele antropologie in Utrecht

Timo Keijzer.

“Ik maak me niet echt zorgen over het krijgen van een baan. Als ik iets doe wat ik leuk vind, kom ik er wel. Ik wil het bedrijfsleven in, daar is de laatste jaren veel vraag naar antropologen. Ook ben ik bewust in het bestuur van een studievereniging gegaan. Het staat goed op je cv en je leert veel op het gebied van professionaliteit. Het kan goed dat ik een baan krijg die losstaat van de antropologie, maar ik denk dat de denkwijze die je door de studie ontwikkelt, heel nuttig is.”

Lees ook:

Explosie groene vacatures verwacht

Tienduizenden extra vakmensen zijn nodig voor de overstap naar schone energie. Voor windmolens, zonnepanelen, isoleren, zuinige apparaten, het dichtdraaien van gaspijpen. Die moeten er snel komen, anders dreigen de klimaatplannen te mislukken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden