Het consult

Waarom slaap ik zo slecht in de nacht van zondag op maandag?

null Beeld COLOURBOX
Beeld COLOURBOX

Een lezer merkt op dat hij van zondag op maandag vaak wakker ligt. Hij blijkt niet de enige. Hoe komt dit en wat is er aan te doen?

Rianne Oosterom

Alle nachten slaapt hij als een roos maar van zondag op maandag woelt hij als een wildebras. De ambitieuze man, achter in de twintig, weet niet waardoor dit komt. Het is niet alsof hij opziet tegen de werkweek die voor hem ligt. Hij heeft ook geen grote zorgen: hij is pasgetrouwd, gelukkig in de liefde en heeft zojuist een goede promotie gemaakt.

Toch ligt hij aan het begin van de week vaak naar het plafond te staren. Ook komt het vaak voor dat hij heel vroeg wakker is, maandagmorgen. Of dat hij halverwege de nacht wakker wordt en niet meer in slaap komt. Met collega’s sprak hij erover. Zij herkenden zijn verhaal. Is het een ambtenarenkwaal, grapten ze? Is dit een bekend verschijnsel, vraagt hij zich af.

‘Sociale jetlag’

Een aantal jaar geleden verscheen een Amerikaans onderzoek van de bekende slaapdokter Michel Breus. Uit een enquête­­ onder drieduizend mensen, bleek dat krap 40 procent het op zondag moeilijk vindt om in slaap te vallen. De verklaring hiervoor zocht Breus in wat hij een ‘sociale jetlag’ noemt: doordat je langer opblijft op vrijdag- en zaterdagavond en bijvoorbeeld feestjes bezoekt, komt je biologische klok in de war.

Dat herkent somnoloog (slaapgeneeskundige) en longarts Reinier de Groot, die in zijn werk bij het Nederlands Slaapinstituut regelmatig de heikele zondag-op-maandagnacht voorbij hoort komen.

“De lezer is in de leeftijd dat hij er waarschijnlijk in het weekend een ander ritme op nahoudt dan op de andere dagen van de week. Mensen werken heel simpel: we slapen het beste als we altijd op dezelfde tijd naar bed gaan en opstaan. Probeer in je weekend dus niet al te veel uit de ban te springen, of realiseer je als je dat doet dat het consequenties heeft.”

Bij succesvol slapen van zondag op maandag spelen ook psychische factoren een rol. “Wie psychisch lekker in zijn vel zit, slaapt beter. Veel mensen beginnen zondagavond al na te denken over hun werk: wat staat er in de agenda, of: oh nee, morgen weer naar die vreselijke werkgever. Daarom komt het relatief vaak voor dat mensen de nacht voor de werkweek slecht slapen.”

Extravert type

Dat de lezer een extravert type is, helpt ook niet mee volgens De Groot. Hij is waarschijnlijk extra actief in het weekend en daardoor nogal opgelaten – hij krijgt er energie van, waardoor het moeilijker is om in te slapen. “Als je het hele weekend tot je je ogen sluit bouncet door de kamer, dan gaat het niet lukken om goed te slapen.”

Iedere slaper doet er goed aan – of het nu weekend is of niet – voor het slapengaan­­ zo’n anderhalf uur tot twee uur rustig aan te doen, zegt de slaapexpert. “Niet sporten, niet heel erg enthousiast doen, geen alcohol, niet roken en natúúrlijk geen koffie drinken. Op weg naar je slaap moet je lekker relaxed en ontspannend zijn.

Hoe je ontspant? Ach, De Groot ziet zoveel manieren voorbij komen: van met een boek en de voeten omhoog op de bank, tot saaie natuurfilms kijken, op de yogamat neerzijgen, wat je ook maar past. “Mindfullness is een hele goeie, leert mijn ervaring: daardoor leer je echt te ontspannen en je gedachten af te leiden.” Slapeloze lezer, step into meditation…

In Het Consult beantwoorden experts wekelijks gezondheidsvragen van lezers. Ook een gezondheidsvraag? Stuur een mailtje naar gezondheid@trouw.nl.

Lees ook

Wat doe je als je niet kunt slapen?

Auteur Vrouwkje Tuinman slaapt niet. Al heel lang niet. Dan heb je lekker meer tijd om te werken, zeggen vrienden. Lees het verslag van een worsteling.

Een slechte nacht is heus geen ramp

Niets is zo dodelijk voor de nachtrust als de angst om niet in slaap te kunnen komen. ‘Slaapexpert’ Chris Winter weet er wel raad mee.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden