Waarom schranst de een en eet de ander sober?

Kwestie van beheersing natuurlijk, sommige mensen hebben nu eenmaal nooit genoeg. Hun maag lijkt van elastiek, en zodra er eten in beeld komt, slaan ze elk matigend advies in de wind.

Is dit een antwoord? Nee: want nogmaals, waarom zijn die mensen dan zo? We gaan ze een excuus bieden. Hun maag verzuimt na een vorstelijk maal om hard „Voldaan” te roepen, en daardoor weten de hersenen niet dat het welletjes is.

Britse medici lieten vorige week in Nature zien hoe een verzadigd lijf het brein duidelijk maakt dat het wil afruimen. De maag produceert dan een hormoon (PYY) dat de eetlust onderdrukt. Dat PYY reist af naar hersengebieden die de stofwisseling reguleren.

Als je de signaalstof bij knaagdieren inspuit, eten ze zo’n 30 procent minder. De Britten herhaalden dit experiment bij proefpersonen bij wie ze tegelijkertijd opnamen maakten van het brein. De deelnemers kregen – na 14 uur vasten – PYY of een zoutoplossing toegediend. Daarna werd een rijk buffet voorgezet, met de aansporing „Schaam je niet!”.

De zoutoplossing had geen effect maar PYY drukte de calorie-inname gemiddeld met 25 procent, alsof de hongerige vrijwilligers al wat gegeten hadden. Daarbij vertelden de hersenscans iets opmerkelijks. Weliswaar lichtten de stofwisselingscentra in het brein onder invloed van het PYY op, maar in een ander hersengebied was het nog drukker, een kern die genot verwerkt.

Het hormoon lijkt dat beloningsgebied in de hersenen na een copieus maal zodanig te beïnvloeden dat het brein even niet meer aan eten moet denken. Al eerder bleek dat dikke mensen minder van dat eetlust versjterende hormoon aanmaken. Misschien blijven zij daardoor cerebraal trek houden.

Als dit niet excuus genoeg is voor de schrokkende medemens, kan hij verder begrip zoeken in het vakblad Behavioral neuroscience. Dat meldt deze maand dat de meesten van ons eten om te leven, maar dat de constitutie van sommigen maakt dat ze leven om te eten. Ook dat zou komen door de beloningsgebieden in de hersenen. Grote eters behoeven meer spijs om eenzelfde eetgenot te ervaren als de matige consument.

Ze zijn ook bereid er meer moeite voor te doen. En misschien moeten ze dat wel: de onderzoekers stelden vast dat schranzers vaker een genetisch outfit hebben waarbij het aantal aanlegplaatsen voor dopamine in het brein beperkt is. Als die boodschapperstof minder vat heeft op je hersenen, blijft het zalige gevoel langer uit en moet je misschien meer eten voor hetzelfde genot. Dan is de buik voldaan terwijl de hersenen nog best wat lusten.

De onderzoekers begrijpen dat ze maar een paragraafje toevoegen aan de complexe biochemie van obesitas. Hier gaat het om de rem op de eetlust, andere signaalstoffen wekken de eetlust juist op, zoals leptine. Ooit kwamen die hormonen er samen wel uit, menen de onderzoekers. Maar dat evenwicht wordt dezer dagen verstoord, door al die vitrines met luxe broodjes die voortdurend om eters schreeuwen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden