Waarom Poetin zo populair is onder Russen

President Poetin blijft populair en siert zelfs telefoonhoesjes.Beeld REUTERS

Oppositieleider Aleksej Navalny wist deze week mensen in 180 Russische steden te mobiliseren. Toch hoeft president Poetin zich geen zorgen te maken.

De president kan vandaag een poging doen om de gemoederen te kalmeren. In zijn jaarlijkse phone-in beantwoordt hij vragen van Russen uit het hele land. Die worden van tevoren overigens zeer zorgvuldig geselecteerd. De drie uur durende persconferentie gebruikt Poetin vooral om zijn betrokkenheid te tonen. Zeker nu, met de aanstaande presidentsverkiezingen en de opkomst van Navalny in het achterhoofd, is dat belangrijk.

Volgens socioloog Aleksej Levinson blijft de steun voor Poetin onder alle generaties onverminderd hoog. De Russische socioloog van het Levada Centrum, een onafhankelijk opiniebureau, was onlangs in Nederland waar hij sprak op een bijeenkomst van internet-platform Raam op Rusland.

U schrijft in een van uw columns dat Rusland internationaal weer gevreesd wordt. Dat zou het hoge waarderingscijfer voor Poetin verklaren. Waarom is die buitenlandpolitiek zo belangrijk?

"Het heeft te maken met competitie; wie is de sterkste? Dat is iets dat de Russen waarderen. Rusland is niet meer het ondergeschoven kindje zoals het was onder Boris Jeltsin. Veelzeggend is het moment waarop het waarderingscijfer voor Poetin naar de 88 procent schoot. Dat was in 2008 toen Rusland Georgië binnenviel."

"Vladimir Poetin deed iets dat zijn voorgangers niet durfden: hij trok zich niets aan van het internationale recht. De Russen stelden dat op prijs, want internationale wetgeving wordt in Rusland toch vooral gezien als een westerse uitvinding.

"Om die reden wordt ook de annexatie van de Krim in Rusland beschouwd als de grootste overwinning ooit. Driekwart van de bevolking staat erachter. De Russen zeiden het al eerder dan Trump: maak Rusland weer groot. Door angst te creëren dwing je respect af. Dat heeft Poetin goed begrepen."

Waarom staat de Russische bevolking zo vijandig tegenover de rest van de wereld?

"Dat komt voort uit het verleden. De koopmannen uit Duitsland en Italië die in de veertiende eeuw in Moskou neerstreken, werden al weggestopt in aparte wijken.

"Rusland is getekend door revoluties en oorlog. Vooral de Tweede Wereldoorlog toen de Duitsers het land binnenvielen, zit in de hoofden van de Russen gegrift, blijkt telkens weer uit onze enquêtes. Afstand is essentieel. Daarom hebben de Russen zoveel moeite met de Navo die troepen stationeert aan de grens.

"Toch heeft de bevolking, en dat maakt de huidige situatie ingewikkeld, niet het idee dat het land afstevent op een directe confrontatie met de Navo op Europees of Russisch grondgebied. Die aanvaring zal elders plaatsvinden, bijvoorbeeld in het Midden-Oosten waar de Amerikanen volgens de Russen stelselmatig de jihadisten steunen."

U onderzocht ook hoe bepaalde groepen aankijken tegen het huidige Rusland. Hoe zijn de verschillen tussen generaties te verklaren?

"Het rare is: die verschillen zijn er amper. De percentages, variërend tussen de 79 en 89 procent, liggen erg dichtbij elkaar. Generaties in dit land lijken veel op elkaar, de politieke overtuiging van ouderen en jongeren verschillen amper. Het is niet te vergelijken met het Westen, fenomenen als millenials en generatie-Z kennen wij niet.

Beeld Louman & Friso

"De Russische cultuur als geheel wordt gedomineerd door denkbeelden van ouderen. De poging om het land te democratiseren in de jaren, wordt momenteel weggezet als mislukking omdat het land economisch hard afgleed. Ouderen herkennen zich in dat beeld. Ze zagen zekerheden wegvallen en hebben geen goede herinneringen aan die tijd.

"Jongeren nemen deze denkbeelden moeiteloos over, zonder één kritische vraag te stellen. Hetzelfde geldt voor de Sovjet-periode die opgehemeld wordt, de verschrikkingen worden verzwegen. Uit onze enquêtes blijkt dat de periode onder Brezjnev als beste wordt ervaren."

Tekst loopt door onder de afbeelding.

Aleksej Levinson, socioloog.Beeld RV

Een jonge vrijwilliger uit het kamp van oppositieleider Navalny zei onlangs in deze krant: "Onze generatie moet het voortouw nemen in het democratiseren van dit land, want wij hebben een betere opleiding genoten dan onze ouders."

"Een kleine groep jonge mensen is heel actief. Niet alleen op politiek vlak, ook op sociaal en ecologisch gebied. Zij zijn vaak het eerst ter plekke als er een milieuramp plaats heeft omdat ze via internet mensen snel weten te mobiliseren. De autoriteiten zijn daar overigens niet blij mee, want ze houden het liefst zelf de controle. Dat lukt vaak niet vanwege die enorme bureaucratie."

"Maar de meeste jonge Russen mengen zich niet in het maatschappelijk debat. Hun eigen geluk staat voorop. Ze hebben geen boodschap aan mensenrechten en als ze verandering zoeken, emigreren ze.

"Want, en dat is een belangrijk verschil met ouderen: zij staan veel meer in contact met andere culturen en spreken beter Engels. Het heeft voor mij persoonlijk iets onaangenaams. De jonge generatie is kennelijk niet geïnteresseerd om dit land van binnenuit te democratiseren."

Lees ook: Poetin: 'We zien de VS niet als vijand'
Lees ook: Willen jonge Russen wel verandering?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden