analyse

Waarom Pechtold niet met de ChristenUnie wil regeren

Alexander Pechtold (D66) op het Binnenhof. Beeld ANP

D66-leider wil per se voorkomen dat hij in een coalitie met VVD, CDA en ChristenUnie geïsoleerd komt te staan.

Toen Alexander Pechtold D66 in 2007 vrijwel helemaal opnieuw moest opbouwen, deed hij dat langs een paar lijnen. De onderwerpen waren niet echt nieuw, wel de bijna exclusieve nadruk daarop. Precies die onderwerpen maken de positie van D66 in een coalitie met de ChristenUnie ongeloofwaardig.

De electorale geschiedenis van D66 kent een constante: verkiezingswinst leidt tot coalitiedeelname, coalitiedeelname leidt vervolgens tot verkiezingsverlies. En dat dan ook fors. Voor de verkiezingen van 2006 stond D66 op enig moment op nul zetels in de peilingen.

Een liberale medisch-ethische politiek en een dito sociaal-economisch beleid werden, naast de pogingen om vanuit de oppositie via akkoorden mee te regeren, de kernpunten. Bestuurlijke vernieuwing verdween naar de achtergrond.

Crisis in de partij

Juist op deze centrale punten zou D66 in een coalitie met VVD, CDA en ChristenUnie volledig geïsoleerd komen te staan. Pechtold wil dat koste wat kost voorkomen. De partijleider ziet het al voor zich: binnen een aantal maanden moet D66 weer een partijcongres organiseren, waarin een crisis in de partij moet worden bezworen, zoals onder het tweede kabinet-Balkenende.

Gert-Jan Segers, voorman van de ChristenUnie, mag dan zaterdag op het congres van zijn partij in Lunteren gesteld hebben alleen mee te willen doen in een coalitie als zijn partij van harte gewenst is, wat D66 betreft zal dat én niet van harte gaan én absoluut niet gewenst zijn.

Alexander Pechtold (D66) en Gert-jan Segers (ChristenUnie) botsen bij ethische- en religieuze kwesties, maar hielden vorig jaar wel een gezamenlijk pleidooi voor het behoud van kerkelijk erfgoed. Beeld Maarten Hartman

Afgelopen donderdag werd al een les geleerd. De voormalig ChristenUnie-leider André Rouvoet herhaalde toen, nadat al duidelijk was dat na de mislukking met GroenLinks zijn partij in beeld kwam, nog maar eens dat een regeling rond voltooid leven voor zijn partij een breekpunt is. Voor het formatieteam van de democraten­­ deed dat de deur dicht. Zo’n belangrijke politieke uitspraak van een voormalig partijleider was voor D66 een teken aan de wand. “Als bij ons, zeg eens, Jan Terlouw uitspraken doet die onze actuele politieke­­ positie raken, dan zullen wij duidelijk maken dat dat niet namens­­ de partij gebeurde, nu hoor je niemand bij de ChristenUnie”, zo klonk het in D66-kringen.

Zondag kreeg Pechtold voor die lijn overigens de steun van diezelfde Terlouw, evenals van aanstormend partijprominent Kajsa Ollongren, wethouder in Amsterdam en een serieuze ministerskandidaat.

Rimpelloos

Ollongren doet dagelijks ervaring op in het samenwerken met de inmiddels gedroomde coalitiepartner van de democraten, de Socialistische Partij. In het Amsterdamse college verloopt de samenwerking tussen de SP en D66 rimpelloos. Sterker, in de hoofdstad deed D66 er alles aan om te voorkomen dat de PvdA zou meebesturen. Samen met de SP kon op lokaal niveau worden gewerkt aan iets dat wellicht ooit groter zou kunnen worden.

SP-partijleider Emile Roemer is daar niet van onder de indruk. Hij benadrukt steeds dat op landelijk niveau heel andere en veel belangrijkere beslissingen worden genomen dan lokaal. Pechtold op zijn beurt zal hem voorhouden dat je niets meebeslist als je landelijk langs de zijlijn staat. Bovendien wilde de SP via het lokaal bestuur laten zien dat met haar ook landelijk zaken kunnen worden gedaan. De druk op de SP, of wellicht later op de PvdA, zal voorlopig niet veel uithalen. Roemer heeft te nadrukkelijk elke coalitie met de VVD uitgesloten.

Nieuwe afweging

Maar wat niet is kan nog komen. Het kost tijd en wellicht veel gesprekken om de harde conclusie te trekken dat een coalitie met ChristenUnie en D66 niet gaat werken. Dat plaatst Roemer, en wellicht ook PvdA-leider Lodewijk Asscher, voor een nieuwe afweging.

Roemer zal de druk wellicht kunnen weerstaan, bij VVD, CDA en D66 gaat men ervan uit dat dat bij Asscher nog maar de vraag is. Bestuurlijke­­ verantwoordelijkheid nemen staat immers hoog in het sociaal-democratische vaandel.

Lees ook: De ChristenUnie hoopt op een uitnodiging van Schippers.

Lees ook: De VVD is nog niet helemaal over de breuk met GroenLinks heen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden