Waarom nog een omroepgids nemen, als een programmablad over een paar jaar gratis bij de krant gevoegd wordt? Het monopolie van de omroepen loopt langzamerhand op z'n eind.

Naar schatting zo'n drie miljoen gezinnen, al willen niet alle omroepen de precieze aantallen prijsgeven. Hoewel de omroepen zelf hard hun best doen om met dure campagnes hun 'maatschappelijke relevantie' te laten zien, is het de vraag of dat voor aspirantleden de doorslag geeft. In de praktijk kiezen veel mensen allereerst voor een programmablad. Het bijbehorende lidmaatschap voor de omroep nemen ze gewoon op de koop toe.

Dat zorgt tot nog toe voor goed bezette drukpersen. De programmabladen zijn, gelet op de cijfers, goed voor respectabele oplagen, die ruwweg tussen 300 000 en 450 000 exemplaren liggen. Er zijn uitschieters naar boven (Vara TV Magazine en Mikro Gids) en naar beneden (EO Visie en Studio). Ter vergelijking: Trouw had in 2002 een totale oplage van een kleine 123 000 kranten.

Onbetwiste marktleider is Veronica Magazine met een oplage van ruim een miljoen exemplaren in 2002, maar de abonnees van dat blad tellen niet mee voor de ledentallen van de publieke omroep, laat staan voor de 'maatschappelijke verankering' daarvan. Veronica is immers al jaren op de commerciële zenders gehuisvest.

Het is twijfelachtig of de omroepbladen over pakweg vijf jaar nog zulke grote oplagen zullen halen. Zeker nu het monopolie van de omroepen op de uitzendgegevens niet meer vanzelfsprekend is. In politiek Den Haag is een ruime meerderheid vóór het vrijgeven van programmagegevens. Daarnaast sleept al zes jaar een juridische procedure, aangespannen door De Telegraaf die de programmagegevens in een weekoverzicht bij de krant wil voegen. Als straks een programmablad gratis bij de krant wordt gevoegd is een lidmaatschap van een omroep al snel overbodig.

Tot die tijd wentelen de omroepen zich in de luxe van tienduizenden leden, die zich nauwelijks bewust zijn van het feit dat ze met hun abonnement op de tv-gids tegelijk 'achterban' zijn van de omroep. Zeven van de acht omroepverenigingen (Avro, KRO, NCRV, Vara, EO, Tros, VPRO) hebben ieder een clubblad, sommige (Avro, KRO) zelfs twee. Alleen BNN doet er niet aan. De gemiddelde prijs van een jaarabonnement is zo'n 45 euro. Wat krijgen de lezers, pardon: omroepleden, voor hun abonnementsgeld? Veel gepreek voor eigen parochie, zo blijkt. De bladen bulken van de verhalen over, interviews met en columns door de eigen tven radiosterren. Eigen bijdragen van werknemers zijn er volop: Angela Groothuizen in de 'Avrobode', Paul Witteman in 'Vara TV Magazine', Jacobine Geel in de 'NCRV Gids' en Fons de Poel in KRO's 'Studio'. Persoonlijke ontboezemingen te over, zo blijkt uit een kleine steekproef: Groothuizen over de diefstal van haar kinderbakfiets, Geel met poëtische overdenkingen over de kersverse Protestantse Kerk in Nederland. Witteman en De Poel blijven dichterbij hun journalistieke metier en beschouwen de wereld in een notendop.

De nadruk ligt in de programmabladen – hoe kan het ook anders – op het programma-aanbod. Achtergrondverhalen of interviews met presentatoren en programmamakers hebben meestal een programma als aanleiding. Als prins Willem-Alexander wordt geportretteerd in 'Hoge Bomen', schetst de Avrobode een eigen portret van de prins. En als de NPS een reeks van 'Six Feet Under' herhaalt over een familie van begrafenisondernemers, beschrijft de VPRO Gids de staat van Hollywood Memorial Park waar de serie is opgenomen.

Maar er is inhoudelijk wel degelijk verschil tussen de gidsen. Mikro Gids houdt het beknopt, het blad is niet voor niets de goedkoopste. Eén interview, een rubriekje met nieuwtjes, een filmoverzicht en het spoorboekje voor de komende week. Andere nemen meer ruimte voor achtergrondverhalen. Vooral 'Vara TV Magazine' en de 'VPRO Gids' springen er in positieve zin uit, tenminste: voor wie behalve informatie over radio en tv ook verteerbaar leesvoer wil hebben in een blad dat ook de moeite waard is als de tv uitstaat. Ze schromen niet om het programma-aanbod en de 'gezichten' van de eigen omroep kritisch tegen het licht te houden.

Niet in alle bladen is de toon zo kruidig, zeker niet als het de eigen producten betreft. Het moet wel gezellig onder ons blijven. Zo schrijft Tros Kompas over Tros-coryfee Jack van Gelder:

,,Jack heeft een tomeloze energie”. En wordt Ron van der Lugt, cameraman van 'Spoorloos', in KRO-blad 'Studio' geciteerd: ,,Dan ben ik toch blij dat ik voor 'Spoorloos' film. Je komt zo ongelooflijk dichtbij de mensen”.

Vara TV Magazine (een paar weken geleden nog gerestyled) biedt verreweg de leukste rubrieken. Neem het altijd vermakelijke 'Buis & haard' dat juist deze week de 500ste aflevering brengt. In de rubriek post een koppel – waarvan minstens de helft Bekend – op de bank om te vertellen waartoe de kijkkast zoal wordt aangezet. Deze week lopen schrijver Gerrit Komrij en partner Charles Hofman leeg. Komrij: ,,Ik ben dol op 'Boulevard”. Hofman: ,,Het is natuurlijk not done om het te zeggen, maar het is ons lievelingsprogramma.”

En er zijn meer programmagidsen met een specialisatie. Zo is de VPRO Gids kenner op film-en muziekgebied. En ook de NCRV Gids onderscheidt zich van andere programmabladen door de grote aandacht voor kinderen en televisie. Er is wekelijks een volledig overzicht van kinderprogramma's op de verschillende zenders, inclusief Kijkwijzer-aanduidingen en er is achtergrondinformatie, bijvoorbeeld over geweld op tv.

Handig, leerzaam en informatief. Maar of alle liefhebbers van een tv-gids dat willen? Een korte blik op miljoenenblad Veronica Magazine leert waaraan de verveelde zapper op de bank blijkbaar de meeste behoefte heeft: auto's, mooie meiden en lekker veel roddels over de sterren. De Telegraaf is gewaarschuwd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden