Waarom nieuw ontwerpen als de vormen al voorhanden zijn?

Bij het verlaten van de tentoonstelling gebeurde het weer: ik ging op de plankenvloer staan en zakte er in weg alsof het een tapijt was. Een vreemde gewaarwording. Op hetzelfde moment verliet ook een andere bezoeker het pand en ontspon zich een gesprekje. En dat is nu net iets dat de vier vrouwen van de Zweedse ontwerpgroep Front uit Stockholm willen: mensen bewust maken van de dingen en mensen met elkaar laten communiceren. Geen voor de hand liggende thema's voor designers, maar Charlotte von der Lancken, Katja Süvström, Sofia Lagerkvist en Anna Lindgren, hebben het als een basisvoorwaarde voor hun ontwerpen geadopteerd. Net als de veranderlijk-heid van dingen, en ontwerpen door toeval, zoals 'design door dieren', 'design door mechanica' (een lopende, niet controleerbare tafel), 'design door beweging' (een vallende vaas), 'design door omgeving' (vazen met permanente reflectie van een kamer als decoratie), 'design door een 3D scanner' en meer.

Front is een onconventioneel ontwerpbureau dat midden in deze tijd staat en dat de rustige Zweedse designwereld deed opschrikken. De wereld van de 'goede smaak' was al aan het wankelen in Zweden maar Front deed daar nog een schepje bovenop. Volgens de ontwerpers zijn ze er echter niet op uit om te shockeren: “Wij willen niet provoceren, wij willen experimenteren met het designproces. Wij zijn geïnteresseerd in externe invloeden, en in het toeval.“ Toeval kan mooi zijn. Door ratten aan behangrollen te laten knagen ontstonden gatenpatronen die zich herhalen, maar die ook heel onvoorspelbaar zijn. Iedere rol een uniek ontwerp. Over een oud behang geplakt levert dit een mooi beeld op. Door die toepassing lijkt dit behang op een jonge loot van Gijs Bakker's gatenbehang “Peepshow“ uit 1992, zij het dat Bakker nooit iets aan het toeval zou overlaten. Andere ontwerpen door dieren zijn kleerhangers van keramiek waarvoor een slang zich om de nog natte klei heen kronkelde, afgietsels van konijnenholen als lamp en afgietsels van diep in de sneeuw weggezakte hondenpoten als vaas.

Een term als mooi is op deze ontwerpen niet van toepassing, maar ze zijn wel een antwoord op de vraag waarom je de zoveelste 'nieuwe', 'mooie' vaas, stoel of lamp zou moeten ontwerpen, als een heleboel vormen ook gewoon voorhanden zijn. Door deze benadering zet Front de discussie over wat design is op scherp. Door middel van morphen kun je van zes verschillende designklassiekers wel duizenden stoelen maken, en je zou een computerspel als design tool kunnen gebruiken: “De meeste ontwerpen worden nooit uitgevoerd. Zelfs heel bekende design objecten zijn meer gereproduceerd als beeld dan als functionele objecten. Wij zijn nieuwsgierig naar wat voor voorwerpen ontworpen kunnen worden in een wereld waarin de natuurkrachten opzij gezet zijn, en waarin we niet bestaande materialen kunnen gebruiken.“

Het doorgaande project Story of Things vertelt over de relatie tussen mensen en dingen, waarvoor zij honderd mensen hebben geïnterviewd over hun eigendommen. Die verhalen zijn heel verrassend, zoals het verhaal van iemand die een authentieke Afrikaanse mondschijf als echt souvenir ziet en gebruikt als pindabakje. Of het verhaal van iemand die de laatste tijd vaak moet huilen en een versierde zakdoekhouder kocht omdat het leuk is om iets positiefs van het huilen te maken. Front: “Wij zien dit als onderzoeksproject. Welke rol hebben voorwerpen? Nadat ze de winkel hebben verlaten worden ze allemaal anders, ze vertellen over momenten uit iemands leven. Daarvan moet je je als designer bewust zijn.“ Front fotografeerde de objecten in hun omgeving en reproduceerde de voorwerpen in rood plastic waarop de tekst van de eigenaar gedrukt staat. Deze replica's zijn inmiddels allemaal verkocht aan nieuwe eigenaars over de hele wereld; zij kunnen participeren door nieuwe foto's en verhalen uit hun eigen huis opsturen.

Vlak na hun eindexamen in 2004 kon Front een verrassend en in de tijd veranderend ontwerp voor het restaurant van de Tensta Konsthall realiseren: een vloer met slijtplekken wordt mooi als de onderlaag goudkleurig is, en van de universele allergoedkoopste witte plastic tuinstoel zijn met behulp van een leren zitting hele aardige café stoelen te maken. De ideeën van Front Design leveren niet alleen discussiemateriaal op, maar zijn ook levensvatbaar en een alternatief voor het glad gepoetste design waar de wereld vol van staat.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden