Opinie

Waarom Nederlander gul is en de Vlaming niet

De presentatoren van de nationale tv-actie voor de Filippijnen.Beeld anp

EVERT VAN WIJK   In België kijkt men met bewondering naar de opbrengst van onze 'giro 555', aldus schrijver Evert van Wijk.

Nederlanders zijn nog steeds gulle gevers, terwijl de Belgen weer achterblijven bij de inzamelingsactie voor de Filippijnen. Hoe kan dat nou? Die vraag wordt volop gesteld in de Vlaamse media.

De feiten liegen er niet om: omgerekend naar het aantal inwoners per land is de score van de inzamelingsactie voor de Filippijnen op 19 november als volgt: Nederland 82 cent per inwoner, Zwitserland 70 cent per inwoner, het Verenigd Koninkrijk 66 cent en als hekkensluiter België met 22 cent per inwoner.

Zijn die Nederlanders zo gul en die Belgen zo vrekkig? Dat ligt wat genuanceerder.

Calvinistische natie
Allereerst heeft het te maken met de aard van de ramp. Net als in 1953 in Nederland gaat het hier om een watersnoodramp; zoiets spreekt enorm tot de verbeelding van de Nederlanders. Ongetwijfeld zullen velen een deja vu hebben gehad bij de beelden van de storm en de overstromingen op de Filippijnen.

Een tweede belangrijke reden is de volksaard van de Nederlanders. Sinds de Tachtigjarige Oorlog, ruim vierhonderd jaar geleden, is Nederland vooral een calvinistische natie, terwijl in België de invloed van de katholieke kerk veel groter was en is. De zuidelijke Nederlandse provincies zijn weliswaar katholiek, maar typisch calvinistische deugden als de medemens helpen die in nood is, zijn sterker aanwezig in de Nederlandse cultuur dan in de Belgische.

Terzijde: dat die kloof tussen calvinisme en katholicisme zich ook op andere terreinen voordoet, weet iedere Vlaming die weleens door een Nederlander getrakteerd is op een Nederlandse lunch van een broodje kaas met een bekertje (karne)melk. Soberheid is een calvinistische 'deugd' die bij de bourgondische Vlaming ver te zoeken is.

Natuurlijk bestaat een ramp als die op de Filippijnen pas echt als je erin slaagt om er een goede mediashow omheen te bouwen. Hoe je het ook bekijkt, daar zijn de Nederlanders in korte tijd beter in geslaagd dan de Belgen.

Poldermodel
Een nationale inzamelingsactie vereist organisatietalent en de bereidheid om samen te werken. Waarbij men zich niet moet laten hinderen door allerlei hiërarchische en politieke gevoeligheden, want ook dat soort zaken speelt in het meer egalitaire Nederland - overigens ook een calvinistische deugd - een ondergeschikte rol. Even die bereidheid hebben om de onderlinge verschillen en mogelijke concurrentie die we elkaar aan kunnen doen opzij te schuiven en met z'n allen te gaan voor het hogere doel. Dat is wat we in Nederland het poldermodel noemen. Een model dat bestaat dankzij de dreiging van die grote boze zee, die Nederlanders alleen konden temmen door samen te werken.

Nederlanders zijn het in detail ook niet altijd eens over de aanpak, maar dat vechten ze later wel uit. Eerst alle hens aan dek. Terwijl ze in België nog bakkeleien wie welke postjes mag bekleden in het op te richten actiecomité, is in Nederland het geld al binnen.

Los van dit alles blijven ook bij andere groots opgezette liefdadigheidsacties de Belgen, maar ook de Fransen en andere Europeanen ver achter op de Nederlanders in vrijgevigheid. De Belgen geven het geld liever uit aan restaurantbezoek, een grote auto of champagne (de hoogste consumptie van Europa).

Misschien wordt het tijd om het cliché van de zuinige Nederlander en de joviale Vlaming toch eens aan een grondige revisie te onderwerpen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden