Column

Waarom moet de siësta eraan geloven?

null Beeld thinkstock
Beeld thinkstock

De Spaanse siësta is opnieuw in opspraak. Deze keer vanuit Spanje zelf. Premier Rajoy heeft aangekondigd dat het land op afzienbare termijn moet omschakelen naar een dagindeling die verenigbaar is met de rest van Europa. Daar hoort geen siësta en ook geen warme maaltijd om drie uur 's middags bij. Gewoon werken van 9 tot 5, met een broodje kaas tussen de middag.

Je kunt je afvragen of Rajoy de aangewezen persoon is voor dergelijke ingrijpende plannen. Sinds december is hij demissionair - en dan hoort een bewindsman zich te beperken tot de lopende zaken. Een radicale 'make-over' van de Spaanse dagindeling gaat dan te ver.

Intrigerend is de opluchting waarmee Rajoy's plannen werden ontvangen. Om te beginnen in Spanje zelf. Eindelijk sluiten we ons aan bij de rest van de beschaving, zo klonk het her en der. Voor wie dat land van lieverlee om zijn eigen charmes heeft leren waarderen, is dat nogal onthutsend. Spanje worstelt nog altijd met een minderwaardigheidscomplex ten opzichte van de rest van de westerse wereld. Soms vergeet het de zegeningen te tellen van zijn eigen tradities.

Een vleugje leedvermaak
Daarin wordt het van over de grens van harte gesteund. Ook in de buitenlandse pers klonk een zucht van verlichting op, aangelengd met een vleugje leedvermaak. Eindelijk komt er een einde aan de mediterrane luiheidscultuur in Spanje, meesmuilde de rest van het continent. Dat stelt zich bij 'siësta' waarschijnlijk een slapende Mexicaan met buitenmaatse hoed voor, rechtstreeks afkomstig uit de fantasie van Walt Disney.

In werkelijkheid ken ik niet één Spanjaard die na de warme middagmaaltijd onder zeil gaat. De laatste die ik daadwerkelijk het bed zag opzoeken was mijn schoonvader - en die is al bijna dertig jaar dood. Volgens recente tellingen houdt nog maar zo'n 15 procent van de Spanjaarden die gewoonte in ere. Ik vermoed dat dat - afgezien van kleine kinderen - voornamelijk bejaarden zijn, die nu eenmaal overal ter wereld overdag graag een tukje doen.

Beetje tutten
Wat doen Spanjaarden dan wel in de uren die in de zomermaanden verzengend heet kunnen zijn? Ze laden zich op voor de tweede helft van de dag: beetje natafelen, beetje tv-kijken, beetje afwassen, beetje tutten. Wanneer in Nederland de arbeidsdag erop zit, beginnen de Spanjaarden opgewekt opnieuw - en kunnen dat tot heel laat volhouden. Spanje is het enige mij bekende land dat twee dagen ineen weet te proppen.

Veel nachtrust houden ze daar niet aan over. En dan slaat de kruistocht tegen de siësta plots in zijn tegendeel om. Spanjaarden slapen niet teveel, zoals we zonet nog hoorden, maar juist te weinig. Daarom moet de siësta eraan geloven: terwille van de gezondheid van de burger en van een geregeld 'modern' gezinsleven - want zoals wij in het noorden weten is er niets zo fijn als vroeg thuis te komen bij jengelende kinderen en dan urenlang televisie te kijken onder stugge echtelijke zwijgzaamheid.

In werkelijkheid ken ik niet één Spanjaard die na de warme middagmaaltijd onder zeil gaat. Beeld Colourbox
In werkelijkheid ken ik niet één Spanjaard die na de warme middagmaaltijd onder zeil gaat.Beeld Colourbox

Rustmoment
Zo blijken in de strijd tegen de siësta alle argumenten geoorloofd, ook al staan ze haaks op elkaar of met op de werkelijkheid. Want al dat slaapgebrek heeft niet kunnen voorkomen dat de Spaanse levensverwachting tot de hoogste van Europa behoort. Dat ligt niet alleen aan de slaap- maar ook aan de eetgewoonten. Voedingsdeskundingen weten al jaren voordat de avond de slechtst denkbare tijd is voor een hoofdmaaltijd. En psychologen en fysiologen herinneren er voortdurend aan dat een goed rustmoment halverwege de dag het menselijk welzijn zeer ten goede komt.

Dat weten we intussen allemaal - of althans: we wisten het. Want ook in Nederland was ooit de Spaanse dag- en maaltijdindeling gebruikelijk. Maar hoe ecologisch en gezondheidsbewust we ook zijn, de wijsheid van een 'achterlijke' cultuur zullen we niet erkennen. Hoofdschuddend kunnen we nauwelijks wachten tot ook zij zich bekeerd heeft tot de nerveuze moderniteit, die zo ziekmakend niet kan zijn of ze blijft zich wel superieur wanen. Stel je voor dat wij ons daarom aan hen zouden aanpassen, in plaats van andersom!

Ach, zo gaat het nu eenmaal met de wijsheid der volkeren; ze waant haar eigen uil steevast een valk. Je kunt je daaraan ergeren, maar beter zing je de lof der zotheid ervan - en luikt tersluiks haverwege de dag een half uurtje de oogleden. Noem het passief verzet, private nukkigheid, culturele rebellie of gewoon gezond verstand. Siësta houd ik al sinds mijn studententijd en ik kan het ieder aanraden. Ergens diep in mij moet een oude Spanjaard sluimeren, die ik zorgvuldig vermijd wakker te maken. Elke middag opnieuw wordt zijn element het mijne.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden