Opinie

Waarom meer geld en extra tijd voor leraren hun problemen niet oplossen

De klassen in het basisonderwijs zullen morgen leeg zijn; leerkrachten gaan opnieuw staken. Beeld anp

Professioneler kunnen werken helpt de leerkracht meer dan extra loon, menen Mirko Noordegraaf (hoogleraar Publiek Management, Universiteit Utrecht) en Nina van Loon (universitair docent, Aarhus Universiteit).

Met succes hebben leerkrachten met 'PO in actie' de afgelopen maanden de beroepsgroep in het primair onderwijs weten te organiseren en in beweging te brengen. In het regeerakkoord zijn extra middelen voor het primair onderwijs vrijgemaakt. 

Maar het is nog niet genoeg. Morgen zullen leerkrachten van basisscholen opnieuw staken omdat het gewenste bedrag van 1,4 miljard nog niet is bereikt. Bovendien vormt 'PO in actie' zich om tot vakbond, om te zorgen dat de gelden worden ingezet voor hogere salarissen, meer tijd en autonomie, om de werkdruk te verlagen.

Maar gaan nog meer geld, tijd en autonomie de problemen oplossen? Wij betogen dat geld en tijd alleen de werkdruk en het lerarentekort niet oplossen zolang er geen stappen worden gezet naar een meer professioneel vermogende beroepsgroep. Want met al het geld en alle tijd in de wereld wordt het onderwijsvak er niet minder uitdagend op. Constant hebben leraren te maken met veranderende omstandigheden; door nieuwe technologieën in de klas, nieuwe leermethoden, gedragsproblemen, verwachtingen van ouders, maatschappelijke opgaven zoals integratie, eisen van de inspectie, maatwerk, of een soepele overgang naar vervolgonderwijs. Zijn leerkrachten voldoende geëquipeerd om hiermee om te gaan, kortom, zijn zij professioneel vermogend?

Uit ons onderzoek blijkt van niet. En dat is een serieus probleem. Want als leerkrachten onvoldoende vermogen hebben om proactief met deze uitdagingen om te gaan, presteren ze minder en ervaren ze meer stress, zo toonden wij aan in een onderzoek voor het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO). Dit mechanisme heeft een aantal duidelijke oorzaken, die met extra salaris niet worden opgelost.

Tijdverlies

Zo blijken leerkrachten die minder sterk opereren vooral in deeltijd te werken. Inmiddels werkt meer dan 65 procent van de medewerkers in het basisonderwijs deeltijd. Dit leidt tot veel tijdverlies door overdracht, veel vergaderen en het onder de knie krijgen van nieuwe ontwikkelingen.

Voorts toont het onderzoek aan dat leerkrachten met veel stress minder contact en weinig ondersteuning van collega's hebben, in en buiten school. Ook zijn ze minder opgeleid en bijgeschoold: academisch opgeleide leerkrachten scoorden beter. En de minder sterke leerkrachten ervaren te weinig coachend leiderschap in hun school. Collega's waarvoor het omgekeerde geldt - een minderheid - voelen zich krachtiger en voelen minder werkdruk.

Deze factoren wijzen op het belang van verdere professionalisering van het beroep, waarbij wordt ingezet op beter opgeleide leraren, die in teams elkaar feedback geven en steunen, goed geleid worden en meer uren werken. Dat terwijl 'PO in actie' inzet op meer tijd en minder hinder van managers en bestuurders. Sterker, met het oprichten van een vakbond legt de actiegroep de nadruk eerder op 'werknemers' dan op 'professionals'. Een echt professioneel beroepsdomein heeft professionele beroepsverenigingen, vakverenigingen, kennisnetwerken, opleidingen, standaarden en registers. Daar horen we weinig over.

Natuurlijk, een goed salaris helpt goede leraren aantrekken. Maar meer salaris vergroot niet het professioneel vermogen van de aanwezige leraren. Hiervoor is een verdere professionalisering van het beroep nodig. 'PO in actie' is een prima start, maar moet vooral oog hebben voor de echte uitdagingen.

Lees ook onze eerdere berichtgeving over de staking van morgen: Zo blijkt er behoorlijk minder steun van ouders te zijn dan bij de eerdere staking in oktober
Lees ook: De deeltijdleraar is geen probleem, maar de kleine deeltijdbaan wel

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden