Waarom meer én minder macht bij Brussel

CDA-fractieleider Sybrand Buma geeft Minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem.Beeld ANP

CDA-fractieleider Sybrand Buma wil dat Nederland meer zelf gaat regelen en minder overlaat aan de Europese Unie. Aan de andere kant pleit hij op het economisch terrein juist voor méér bevoegdheden voor Brussel. Hoe zit dat precies?

Een voorbeeld van een terrein waarop Buma wil dat Nederland de wetgeving naar zich toetrekt is regeling voor een zwangerschapsverlof. De nationale wetgeving hierover verschilt per land, maar Europees een minimale duur van 14 weken vastgesteld. Landen mogen positief afwijken, zoals Nederland met 16 en Groot-Brittannië met 26 weken.

In 2009 stemde het Europees Parlement voor een verruiming van het zwangerschapsverlof naar minimaal 20 weken. Bovendien moesten vaders twee weken vrij van hun werk krijgen bij de geboorte van een kind. De Raad voor Ministers keurde in 2010 deze plannen echter af. Ook Nederland was negatief: volgens een onderzoek van toenmalig minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid kost twee weken langer verlof de Nederlandse staat 117 miljoen euro extra. Bij vier weken is het in totaal 322 miljoen euro.

Het zwangerschapsverlof staat op Buma's lijstje met voorbeelden van bevoegdheden die terug kunnen naar Den Haag. "Daar ligt niet de toekomst van Europa", stelt hij tegenover de Volkskrant. Twee weken eerder gaf Buma tegenover Business Nieuws Radio (BNR) al aan dat 'Europa de landen moet laten doen waar zij goed in zijn.' Hierbij wees hij op onderwerpen als pensioenen, zorg en ook de sociale zekerheid in Nederland.

Volgens de CDA-fractieleider moet Europa dus terug naar waar het project eigenlijk om ging: het vormen van één blok op het gebied van economie en financiën om zo de concurrentie in de wereldeconomie aan te kunnen. "It's the economy, stupid!" lijkt hij te zeggen. Daarbij hoef je je dus niet bezighouden met een verruiming van het zwangerschapsverlof.

Is het alleen mogelijk om een onderscheid te maken tussen maatregelen die wel of niet bijdragen aan een versteviging van de Europese, economische concurrentiekracht? Bij het bevoegdhedenlijstje van het CDA misschien wel. Dit zal echter niet altijd het geval zijn wanneer EU-landen echter steeds meer zelf willen regelen. Maatregelen op het gebied van sociale zekerheid die Buma nationaal wil regelen, kunnen noodzakelijk zijn voor de Europese economische unie.

Volgens Dani Rodrik, hoogleraar internationale politieke economie aan Harvard, is er een onvermijdelijke grens aan hoeveel verschillen tussen lidstaten een economische unie aan kan. Uiteenlopende minimumlonen of btw-niveaus vormen volgens hem niet een groot probleem. "Als de Europese Unie echt wil werken, dan moeten er afspraken worden gemaakt over begrotingsbeleid, over belastingen voor bedrijven en over sociaal beleid. Dat is niet gebeurd en dat heeft de politieke legitimiteit van het Europese project langzaam uitgehold", stelde hij tegenover De Groene Amsterdammer twee jaar geleden.

Een dilemma volgens Rodrik hierbij is dat regeringen hun nationale prioriteiten voorop moeten kunnen stellen om economische en politieke stabiliteit vast te houden. Het terughalen van nationale bevoegdheden waar eerst Cameron en dus nu Buma op aanstuurt, sluit goed op dit laatste idee aan.

Een vraag die in het debat over Nederlands positie in Europa zal terugkomen is dus welke bevoegdheden terug kunnen worden gevraagd van Brussel. Wanneer bestaat deze mogelijkheid wel en wanneer niet als je zoals Buma verder wil met het economische project Europa.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden