Waarom maakt IS yezidi's tot slaaf en christenen niet?

Beeld afp

Terreurgroep IS doet er niet meer geheimzinnig over: diens strijders houden yezidi's als slaven. Waar heeft de minderheidsgroepering dat aan verdiend?

"Bij de verovering van de berg Sinjar kwam de Islamitische Staat in aanraking met yezidi's, een heidense minderheid die al eeuwen verblijft in de regio van Irak en Sham (Syrië, red.)", legt IS droogjes uit in de nieuwe editie van zijn glossy Dabiq. "Hun bestaan is een kwestie waarover moslims zich op de Dag des Oordeels zullen moeten verantwoorden."

'IS-soldaten' zijn de yezidi-gezinnen nu aan het verhandelen, erkent Dabiq. "Dat gebeurt aan de hand van veel bekende voorschriften, zoals het scheiden van moeders en kinderen. Veel van de polytheïstische vrouwen en kinderen hebben uit eigen beweging de islam aangenomen en streven nu, na hun ontsnapping aan de duisternis van het polytheïsme, een oprechte geloofsbeoefening na."

Vrouwen systematisch van hun familie gescheiden
De trotse verhalen komen overeen met wat dusver bekend is over IS-slavernij. Human Rights Watch constateerde afgelopen zomer dat strijders 'jonge vrouwen en tienerdochters systematisch hebben gescheiden van hun gezinnen (...) en sommigen van hen dwongen om met hen te trouwen'. "Je geeft de mensen zo de beste behandeling", bezweert Dabiq. "Je hangt ze kettingen rond de nek, tot ze binnentreden in de islam."

Wie slavernij wil legitimeren vindt in de Koran genoeg aanknopingspunten, meent arabist Jan Jaap de Ruiter van de Tilburg University. "Slavenhandel bestond al voor het ontstaan van de islam. Ook voor het ontstaan van het christendom, overigens. In de Koran worden die oude gebruiken religieus gelegitimeerd."

De Koran en de hadith (uitspraken die aan de profeet Mohammed worden toegeschreven) bevatten niet direct letterlijke pleidooien voor slavernij, maar wel aanwijzingen hoe slavernij het beste uitgevoerd kan worden. Zo staat er in soera 2: "O gij die gelooft, vergelding inzake doodslag is u voorgeschreven: de vrije man tegen de vrije man, de slaaf tegen de slaaf en de vrouw tegen de vrouw. Maar, indien iemand kwijtschelding is verleend door zijn broeder, dan moet de eis billijk zijn, en betaling moet hem worden gedaan met goedheid."

Het slavenbestaan komt slechts toe aan een specifieke groep: krijgsgevangenen en kinderen van bestaande slaven. Een vrije moslim kan nooit slaaf worden. Mohammed zou de slavenhandel vanwege een gebrek aan gevangenen drastisch hervormd hebben. Ze behoorden niet langer toe aan de overheid, maar aan individuele gelovigen.

Beeld afp
Vrije yezidi's in het dorpje Lalish, ten noorden van Baghdad.Beeld afp

'Dit past precies in de IS-denktrant'
Wie de teksten letterlijk leest komt volgens De Ruiter vanzelf tot de conclusie dat God slavernij een warm hart toedraagt. "Die conclusie is alleen mogelijk als je geen moeite doet om de teksten in een historische context te plaatsen - dat is precies hoe IS-theologen te werk gaan. Dat ze slavernij goedkeuren, is vanuit hun denktrant heel logisch."

In de ogen van de strijders staan yezidi's helemaal onderaan de religieuze ladder. "Joden en christenen worden erg strak gehouden en moeten veel belasting betalen. Yezidi's zijn doelwit vanwege hun polytheïsme, hun geloof in meerdere goden. Dat maakt ze het laagste van het laagste."

Christenen en joden zijn 'mensen van het boek', voor wie Mohammed vrij mild was. Bij IS is van die genade maar weinig terug te zien. Bovendien is het onderscheid in de praktijk niet altijd helder. IS heeft in een aantal plaatsen zowel christenen als yezidi's vermoord. Vaak is onbekend waar die brute uitbarstingen plots vandaan komen.

Lange Arabische slavernijtraditie

Overigens zijn de IS-strijders bepaald niet de eerste slavendrijvers. Net als in christelijk Europa was slavernij in de Arabische wereld eeuwenlang de norm. Vaak werden die slaven geïmporteerd uit het buitenland. Daar waren ze in groten getale beschikbaar: iedereen die kwetsbaar was en een andere religie beleed dan de islam, kwam in aanmerking.

Op den duur gingen Arabische en Europese slavendrijvers samenwerken, vertelt De Ruiter. "Vaak waren het de Arabieren die de Afrikaanse slaven aanleverden. Arabische slavernij werd pas taboe toen Europese landen in de negentiende eeuw westerse jurisdictie invoerden."

De titel van het artikel in de IS-glossy ('The revival of slavery') dekt de lading volgens hem uitstekend. "Islamitische slavernij hoort bijna helemaal tot het verleden. IS-strijders willen daar een einde aan maken. Gruwelijk, maar het past helemaal in hun straatje."

Beeld afp
Beeld afp
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden