Waarom krijgen sterren eigenlijk altijd ingewikkelde namen?

Een kleinere ster dan EBLM J0555-57Ab bestaat waarschijnlijk niet.Beeld TR beeld

Wetenschappers hebben deze week de kleinste ster ooit gevonden. De kans dat er ooit een nog kleinere ster gevonden wordt, is bijna onmogelijk. Het 'hemellichaampje' heeft de wetenschappelijke naam EBLM J0555-57Ab gekregen. Maar waarom krijgen sterren toch altijd een ingewikkelde naam? We legden het voor aan hoogleraar sterrenkunde Carsten Dominik van de Universiteit van Amsterdam.

Waarom krijgt deze bijzondere ster een naam die klinkt als een wifi-wachtwoord?

Het is gewoon handig rekenen. Stel je voor dat je een huis hebt in een straat waar nog geen naam voor is bedacht. Dan kan iedereen met de coördinaten toch zien waar het zich bevindt. Dat geldt ook voor alle objecten in het zonnestelsel, de namen zijn logisch opgebouwd. Het bevat de afkorting van het onderdeel, project of onderzoek waar het deel van uitmaakt, nu bijvoorbeeld EBLM van Eclipsing Binaries Low Mass. Dan staan de coördinaten erbij en eventueel ook een Griekse letter om de lichtsterkte of -zwakte aan te geven.

Hoe komen bekende sterren als Trappist-1, Sirius en natuurlijk de zon dan aan hun naam?

Elke ster en hemellichaam die ontdekt wordt, krijgt eerst een ingewikkelde codenaam. Pas als er genoeg over gepraat wordt, als de ster bijvoorbeeld bekend genoeg is bij het grote publiek of wetenschappers erover klagen, dan krijgt hij een leuke bijnaam. Bij sterren zijn er grofweg twee soorten namen: óf ze worden vernoemd naar het sterrenbeeld waar ze zich in bevinden, óf naar hun ontdekker, zoals bij de ster van Barnard of de mini-ster van Wegner Flugmodelle of een Arabier of Griek uit de oudheid. De IAU, Internationale Astronomische Unie, bepaalt dan de officiële nieuwe naam.

We kunnen EBLM J0555-57Ab binnenkort dus toch liefkozen met een leuke naam?

Nou, de komende maanden of jaren zal deze naam nog wel aangehouden worden, maar omdat de ster zo bijzonder is krijgt 'ie uiteindelijk waarschijnlijk toch een bijnaam die het brede publiek ook gaat gebruiken.

Heeft u zelf een favoriete ster? Geeft u ze koosnaampjes?

Voor het gemak verzinnen wetenschappers onderling natuurlijk wel bijnamen voor de sterren. Ik heb zelf geen favoriete ster, maar ik kan me voorstellen dat de ontdekkers van deze kleinste ster ooit, waarvan een deel trouwens ook Trappist-1 ontdekt heeft, deze als absolute nieuwe favoriet hebben.

Tekst loopt door onder de foto.

De kleinste ster ooit is iets groter dan Saturnus en kleiner dan Jupiter.Beeld Universiteit van Cambridge.

De kleine ster werd ontdekt nadat hij langs een grotere ster trok en daar een schaduw op wierp. De twee sterren vormen samen een stelsel. De grote ster was al wel bekend, maar het was nog niet bekend dat hij een klein broertje had.

De mini-ster is zeshonderd lichtjaar van de aarde verwijderd en twaalf keer zo klein als onze zon. Een kleinere ster dan EBLM J0555-57Ab bestaat waarschijnlijk niet, omdat er bij een nog kleinere volume geen nucleaire reactie (een kernfusie) op gang komt en er dus ook geen licht schijnt. Daarmee zou het niet voldoen aan de criteria van een ster en zou het 'slechts' een bruine dwerg zijn. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden