Waarom 'knakt' een vinger?

De 'knak' klinkt bij het ontstaan van een holte (rechts).Beeld University of Alberta

'Trek eens aan mijn vinger!' Elke familie heeft wel een oom die op verjaardagen neefjes en nichtjes aan het schrikken maakt met het knakken van zijn vingers. Maar wat gebeurt er dan precies? Breekt of scheurt er iets in de gewrichten? Nee, de heersende theorie zegt dat bij het uitrekken holtes ontstaan die met een klap weer verdwijnen.

Het ligt net iets anders, beweren Canadese revalidatieartsen vandaag in het online tijdschrift Plos One. De Canadezen lieten een proefpersoon in een MRI-scanner plaatsnemen waarna ze langzaam aan diens vingers gingen trekken. Op de vertraagde videobeelden zagen ze hoe de slijmerige vloeistof in het gewricht werd opgerekt totdat er een holte ontstond. Op dat moment klonk de knak. De holte bleef daarna nog enige tijd in stand.

Gelijk van Unsworth
Met hun studie rehabiliteren de artsen de knak-onderzoekers van het eerste uur. In 1947 hadden Britse artsen al eens met röntgenapparatuur bekeken hoe de vingerkootjes uit elkaar werden getrokken. Maar hun conclusie dat het geluid ontstond bij de vorming van een holte, werd een kwarteeuw later terzijde geschoven. Sinds 1971 gold het gelijk van Anthony Unsworth uit Leeds, die stelde dat de holtes in het gewricht juist bij het dichtklappen het knakgeluid gaven.

Maar Unsworth keek niet goed, beweren de Canadezen nu. Vermoedelijk werden zijn waarnemingen vertroebeld door populair onderzoek uit die tijd, schrijven ze, waarin knappende luchtbelletjes in het water grote schade bleken aan te richten aan schepen, aan de scheepsschroeven met name.

Zestig jaar lang knakken
De artsen staken de vingers van hun proefpersoon - een manueel therapeut - één voor één in een strak rubber slangetje waarna een apparaatje begon te trekken. Ze zagen hoe de gewrichtsvloeistof, het synoviale vocht, probeerde de groeiende ruimte te blijven vullen. Totdat dat niet meer ging en laagjes van de vloeistof met een knal loslieten.

Dat gaat met zoveel kracht gepaard dat de klap gemakkelijk schade kan aanrichten in het gewricht. Dat dat niet gebeurt, bewees Donald Unger al. Deze Amerikaanse arts knakte zestig jaar lang iedere dag de gewrichten van zijn linkerhand terwijl hij zijn rechter spaarde. Er bleek geen verschil tussen beide handen; ze bleven gezond. In 2009 kreeg Unger voor dit onderzoek de Ig Nobelprijs, de alternatieve wetenschapsprijs met een knipoog.

De Canadezen draaien het om. Misschien is het knakken een teken van gezondheid, schrijven ze. En zijn gewrichten die geen geluid maken juist versleten. Dat gaan ze onderzoeken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden