Waarom kijkt Coen Verbraak niet in gewone zielen?

Over het 'Zomergasten'-interview met Mark Rutte schrijf ik deze maandag online. Met opzet keek ik vrijdag eens wat scherper naar de technieken van die andere prominente televisie-interviewer, Coen Verbraak, winnaar van de Sonja Barend Award 2013. Nou, da's duidelijk, hij is weer lekker op stoom met de zoveelste serie van 'Kijken in de Ziel'. De sequenties lijken elkaar trouwens steeds sneller op te volgen: in januari sprak hij nog met mensen op de drempel van de dood, in het voorjaar met schrijvers en deze week loopt de serie met wetenschappers alweer ten einde. Hoeveel beroepsgroepen tegelijk zou hij nu al aan het benaderen zijn?

In ieder geval zijn de interviews met wetenschappers weer ouderwets interessant. Onder zijn vorsende ogen en uitdagende lachje openen die mensen hun wereld en hun eigen geworstel daarin. Des te interessanter als dat gaat om knappe koppen tegen wie je opkijkt.

Als geen ander kan Coen Verbraak vragen naar de plekken waar het schuurt, waar het ene belang botst met het andere. Zo geeft psychiater Damiaan Denys toe dat hij bij een onderzoeksvoorstel heus wel te ronkende verwachtingen opschrijft. En wiskundige Ionica Smeets legt uit hoe van de dertig onderzoeken naar de werking van een geneesmiddel, alleen dat ene wordt gepubliceerd waarin het spul wel blijkt te werken.

In dit programma worden de wetenschappers gewone mensen, hoe buitenaards knap hun doorzettingsvermogen ook is. Sommigen werken één, tien, dertig jaar aan onderzoek, om dan te moeten concluderen dat het geen noemenswaardige ontdekking heeft opgeleverd. En maar doorzoeken, en hopen dat ze een toevallige vondst tenminste als baanbrekend kunnen herkennen. De nuchtere voedingsdeskundige Martijn Katan: "Ik denk dat de meeste wetenschappers nooit wat ontdekken. Net als topsporters: de meesten worden geen kampioen."

Het zijn juist de mensen die wel furore hebben gemaakt, die bij Verbraak aanschuiven. Maar waarom interviewt hij eigenlijk geen brandweerlieden, schoonmakers, dj's of leraren? Iedere beroepsgroep heeft toch zijn dilemma's, successen, geheimen. Is het zijn ijdelheid? Wil hij alleen de invloedrijken, omdat hun statuur op hem afstraalt?

Vast wel, maar er speelt meer. Hij is zelf ook de top. Hij kan het interview tot een vermakelijk duel maken, waarin iets op het spel staat. Weet met ironie de moeilijke vragen te stellen. Luistert, gebruikt de stiltes, komt terug op wat iemand zei.

Die ander merkt dat op en laat hem het beste uit zich halen. Zelfs als dat betekent dat hij zijn schijnbare zwaktes bekent. Zo vertelt topnatuurkundige Robbert Dijkgraaf hoe zijn collega's en hij vaak op een schoolbord staan te kalken, en ook al die formules niet meer precies weten. Je ziet ze pielen, die Einsteins bij elkaar, maar begrijpt tegelijk dat op die vrijplaats zonder faalangst, de meest briljante ontdekkingen kunnen ontstaan.

Kortom: Coen Verbraak spreekt de topmensen omdat hij het kan. Ik vraag me af wat hij van een duel met Rutte gemaakt zou hebben.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden