Waarom kan de Playboy dicteren wat normaal is?

(\N) Beeld
(\N)

De Socrates wisselbeker is de prijs voor het beste filosofische boek van 2008. Trouw interviewt de vijf genomineerden. Vandaag: Jenny Slatman over ’Vreemd lichaam’.

„In de opleiding fysiotherapie leerde ik het lichaam kennen als een machine. Alle mankementen en bijbehorende symptomen moest je kennen. In de praktijk werd het anders. Bij een klacht gaat het niet alleen om de mankementen van het lichaam, maar ook om iemands verhouding tot zijn symptomen. Zo geven problemen in de seksuele relatie vaak rugklachten. Wat kun je daar als therapeut mee? Het gaat om lichaamsbeleving. Je bent als therapeut niet met een lichaam aan het werk zoals een monteur met een auto.

In mijn boek laat ik zien dat het lichaam meer dan alleen een ding is. Je hebt een lichaam en je bént je lichaam. Dat laatste is toch iets heel anders dan het lichaam dat je in de spiegel aankijkt. Voor de filosofie is de mens vaak alleen subject, het gaat om denken, om de geest. En dat wordt scherp onderscheiden van het lichaam. Voor de wetenschap, bijvoorbeeld voor de geneeskunde, is het lichaam dan weer louter een ding waarin je kunt snijden. Voor mij is die scheiding niet houdbaar.

Ik spreek in mijn boek over plastische chirurgie. Daarover bestaan twee opvattingen: voor of tegen. Maar als filosoof moet je eerst doordenken waar we het over hebben. We moeten niet één gek in Hollywood opzoeken zoals filmmaker Sunny Bergman doet en dan wat roepen. We moeten het hebben over de economische en psychologische aspecten en de gezondheid. Ook is niet alles mogelijk, zoals wel beweerd wordt. Kijk naar de slachtoffers van de cafébrand in Volendam. Dat zijn geen perfecte mensen geworden na hun operaties.

We moeten onze beeldcultuur betrekken in een analyse. In een vwo-klas vroeg ik: Scheren jullie je schaamhaar?

’Ja’, zeiden ze meteen. ’Dat is de Playboy-look.’

’En waar haalt de Playboy dat idee dan vandaan?’, vroeg ik.

Blijkbaar is de Playboy in staat om een beeld neer te zetten dat we normaal vinden en waarmee we ons vergelijken. Het normaal vinden van plastische chirurgie komt door eenzijdige beeldvorming. Zo zie je nooit een nieuwslezer met een vlek op zijn gezicht. Misschien een tikje idealistisch, maar ik pleit voor verscheidenheid in het publieke domein.

Mensen hebben zich altijd zo aantrekkelijk mogelijk gepresenteerd. Maar in onze dagen maken de mogelijkheden het erg complex. Nu zijn de meningen over plastische chirurgie gesimplificeerd. De filosofie kan daarbij helpen, door ons breed te informeren en diepgaand na te denken over de vraag: Hoe beïnvloedt het onze cultuur en onze psyche?”

Jenny Slatman: Vreemd lichaam. Over medisch ingrijpen en persoonlijke identiteit. Ambo, Amsterdam. ISBN 789026319808; 229 blz. €19,95.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden