Waarom is vaccin tegen longontsteking niet gratis?

Een oudere lezeres krijgt haar vaccinatie tegen pneumokokken niet vergoed.

Ze heeft al een paar keer longonsteking gehad, de oudere lezeres. En dat verliep vrij heftig, meldt deze vragenstelster. Ze kent een van de oorzaken: pneumokokken. Dat is een bacteriesoort die de meeste menselijke lichamen goed zelf kunnen afweren. Als dat toch niet lukt, blijft het vaak bij een onschuldige verkoudheid. Tenminste, bij de meeste mensen.


Er zijn twee grote risicogroepen. Bij baby's kan de afweer nog niet sterk genoeg zijn. Pneumokokken kunnen bij hen longontsteking veroorzaken, een mogelijk gevaarlijke aanslag op zo'n kwetsbaar klein lichaam. Ook hersenvliesontsteking en snelle bloedvergiftiging liggen op de loer. Vandaar dat het vaccin dat beschermt tegen een groot deel van deze bacteriesoort, ruim tien jaar geleden is opgenomen in het inentingsprogramma voor jonge kinderen. In het eerste jaar kunnen baby's drie prikken krijgen, tegelijk met de andere inentingen.


Maar de tweede risicogroep dan, de ouderen? Daar werken deze bacteriën dan weliswaar minder snel, de uitkomst kan wel heftig zijn. De lezeres meldt haar leeftijd niet, maar behoort in ieder geval tot de ouderen en is vroeger niet ingeënt. En ze heeft gelezen dat er een vaccin tegen pneumokokken is. Ze besprak het met haar huisarts en die was het met haar eens. Ze kreeg het vaccin en ontdekte toen dat ze het wel zelf moest betalen.


Producent Pfizer van Prevenar 13, zoals het vaccin heet, meldt dat een dosis ruim 70 euro kost. Daar zal de lezeres vermoedelijk niet failliet aan gaan. Wel verbaast ze zich over het feit dat inmiddels niet alle ouderen dit vaccin aangeboden krijgen. Bijvoorbeeld tegelijk met de griepprik. Want een longonsteking brengt jaarlijks flink wat generatiegenoten in het ziekenhuis, sommigen overlijden zelfs. Ze las al over onderzoek dat bevestigt dat een vaccin ook voor ouderen goed kan werken.


Om maar direct over dat onderzoek te beginnen: daar heeft de lezeres deels gelijk. Onderzoekers van het UMC Utrecht en fabrikant Pfizer volgden een paar jaar geleden een grote groep ouderen en gaven de helft het vaccin. Wie de prik kreeg, bleek bijna 50 procent minder kans op een longonsteking te hebben. Als alle 65-plussers dit vaccin zouden krijgen, zouden Nederlandse ziekenhuizen jaarlijks honderden opnames minder te verwerken hebben, concludeerde het UMC. Met dat resultaat in de hand meldde Pfizer enthousiast het vaccin aan bij het Zorginstituut Nederland, de adviseur van het kabinet over het basispakket in de zorgverzekering. Maar daar waren ze toch iets minder enthousiast. Zo'n preventief medicijn mag alleen in het basispakket als onomstotelijk is bewezen dat het werkt bij degenen die het meest vatbaar zijn voor deze bacteriesoort en longontsteking. En het Utrechts onderzoek ging over alle ouderen en niet specifiek over die zogeheten hoog-risico-groep.


Alle hoop verloren? Zeker niet, want de Gezondheidsraad onderzoekt op dit moment of Prevenar 13 langs een andere weg vergoed kan worden aangeboden aan ouderen, en wel in het rijksvaccinatieprogramma. Dat vergt nog een hoop rekenwerk en de resultaten worden eind dit jaar verwacht.


Bedenk bovendien dat pneumokokken niet de enige oorzaak zijn van een longonsteking - een inenting is geen garantie. Schrale troost voor de lezeres is dat de inenting bij baby's zo succesvol verloopt dat de kans steeds kleiner wordt dat zij zelf wordt aangestoken door kleinkinderen of andere 11-minners die ze ontmoet.


Zelf een vraag stellen? Mail naar gezondheid@trouw.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden