Opinie

Waarom is marktplaats.nl zo goed?

Het liberalisme hangt in het schavot. Dáár is de boosdoener die ons de diepe recessie waarin we nu verkeren heeft aangedaan. De markt is lang al te vrij geweest. En nu is het dus tijd voor de tomaten van de SP.

Hoe terecht zijn faillietverklaringen van deze politieke filosofie? Was de kredietcrisis voor het liberalisme echt wat de val van het Muur was voor het communisme? En kan ’het Chinese model’, wat dat ook moge zijn, inderdaad een baken zijn, zoals sommige commentaren bepleiten?

Lering trekken uit het verleden lijkt me wenselijk. Anders zitten we binnen no time in de volgende ’historische crisis’. Maar is het liberalisme echt zo schuldig als zijn aanklagers menen?

Veel van de J’accuses zijn onterecht. Strengere regels en scherper toezicht. Iedereen is het erover eens dat het daaraan heeft ontbroken. Vrijheidsminnende wezens die ze zijn, zouden liberalen deze nieuwe strengheid niet kunnen leveren. Het omgekeerde is waar. Handhaving is een typisch liberaal programmapunt. De PvdA zul je niet snel horen over zero tolerance.

Maar argumenten zijn niet zo mediageniek. Een beeld zegt meer dan duizend woorden. Daarom: wie uit teleurstelling over het liberalisme een toenemende instemming met staatsbemoeienis bij zichzelf bespeurt, surfe naar marktplaats.nl.

De website oogt als een vlooienmarkt in de plaatselijke sporthal op zondagmiddag. Hier geen kekke filmpjes en spetterende intro’s. Web 2.0 is hier duidelijk nog niet doorgedrongen. Alhoewel het me ook niets verbaast als de eigenaren van de website het amateurisme koesteren waarmee zij ooit is begonnen.

Maar daarmee houdt de vergelijking met de vlooienmarkt op. Jorge Luis Borges schreef ooit over een eindeloze bibliotheek waarin alle mogelijke boeken staan. Vergeleken hiermee beheren de bestaande bibliotheken maar karige verzamelingen. Zo is het ook met vlooienmarkten. Die vallen in het niet bij de virtuele sporthal die marktplaats.nl is. Aan 4,7 miljoen goederen en diensten biedt ze onderdak, en 1,6 miljoen dagelijkse bezoekers.

Probeer je eens een gebouw te bedenken dat dergelijke aantallen kan herbergen. Dan kom je al gauw bij de megalomane bouwsels van Albert Speer terecht. En dan nog. Al die spullen herbergen is één ding, ze ontsluiten is iets totaal anders. De formidabele prestatie van marktplaats.nl is dat zij dat wel kan.

Minstens zo indrukwekkend als het immense aanbod, is dat marktplaats.nl überhaupt werkt. Koper en verkoper kunnen elkaar niet eerst diep in de ogen kijken. Er zal heus af en toe een oplichter opduiken. Maar het leeuwendeel van de transacties verloopt succesvol. En dat, o wonder, zonder inmenging van de overheid.

Hoe dominant de overheid in de reële wereld is, merk je pas goed op marktplaats.nl. Sluitingstijden? Koopzondagen? Nooit van gehoord . Niemand die zich erom bekommert wanneer je die flatscreen koopt. Minimumprijs? Idem. Soms heb je mazzel als koper en kun je ’Smile’ van Brian Wilson voor een schijntje kopen. Andere keren trekt de verkopende partij aan het langste eind.

Klagen over het eindbedrag is misplaatst. Dit is de uitkomst van het spel tussen vraag en aanbod. Met nobele gevoelens, zoals het nu zo veel gebezigde verantwoordelijkheid, heeft dit proces weinig te maken. Wie zich op marktplaats.nl begeeft, laat zich louter leiden door eigenbelang. Had Adam Smith, oervader van het liberalisme, toch een punt toen hij zei: private vices, public virtues.

De markt heeft ook haar beperkingen. Ergens gaat vrijheid over in anarchie. Zie opnieuw marktplaats.nl. Heb je een deal gesloten, laat de verkoper niets meer van zich horen. Het komt vaker voor dan je zou willen. Of diezelfde verkoper haalt al lang verkochte spullen niet van de website. Dit is de virtuele tegenhanger van de chaos op Koninginnedag als de vrijmarkt ten einde loopt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden