Waarom is goed spellen zo belangrijk?

(\N) Beeld
(\N)

De universiteiten beginnen de noodklok te luiden over het onvermogen van hun studenten behoorlijk Nederlands te schrijven. Over stilistische vaardigheden hebben we het dan niet eens. De spelling zelf voldoet bij een meerderheid van de studenten niet meer aan de minimumeisen. Hoe het er bij de rest van de jonge Nederlanders voor moet staan, laat zich raden.

Ger Groot

Waarom maken we ons daar druk over? Waarom zouden we de knellende spellingsregels niet loslaten en een ieder toestaan te schrijven naar eigen inzicht of de gewoonten van zijn omgeving? Vooral in progressieve kring klinken die geluiden regelmatig op. Eindelijk zouden de minder gefortuneerde milieus worden verlost van de maatschappelijke dwang te moeten schrijven op een wijze die de hunne niet is.

Het klinkt als de zoveelste exercitie in culturele bevrijding van de onderdrukten en het vertoont er opnieuw alle pijnlijke misvattingen van. Want hoe jofel een dergelijke opwaardering van deze achterstandsculturen ook mag lijken, de gevolgen ervan werken al tientallen jaren averechts. In plaats van hen te emanciperen, sluit zij de kinderen van vreemde of lagere afkomst op in het getto waarvan het bestaansrecht en de waardigheid slechts met de mond worden beleden.

Intussen blijven het taaleigen en de culturele kenmerken daarvan werken als een sociaal stigma dat op subtiele wijze de sociale stijging in de weg staat. Dat zal allemaal wel komen door ingekankerd conservatisme en de rigiditeit van de samenleving, zoals de culturele en spellingsbevrijders steevast verontwaardigd roepen. Het revolutionair vocabulaire van dit soort pleidooien is al eeuwenlang hetzelfde, en precies daarom is het zo machteloos. Want of men het nu wil of niet: de samenleving zal blijven functioneren op basis van subtiele verschillen en uitsluitingen – bijvoorbeeld tussen wie hun d’s en t’s beheersen en wie dat niet doen.

Een school die haar leerlingen op het leven wil voorbereiden, wimpelt deze harde sociale wet niet weg op grond van mooi klinkende maar betekenisloze dagdromen. Doet zij dat wel, dan verzaakt ze uit naam van de emancipatie van achterstandsgroepen precies diezelfde emancipatieplicht. Ze ontneemt haar leerlingen de mogelijkheid zich de samenleving binnen te worstelen en daar werkelijk een ’gelijke’ van de anderen te kunnen zijn.

Daarom is een eenheidsspelling zo belangrijk. Niet alleen vanwege alle redenen van nut en handigheid die iedereen kent, maar ook omdat ze de schrijver bevrijdt van de eigenaardigheid waarop hij anders zijn leven lang zal worden aangekeken. Wie goed heeft leren spellen, laat dáárin in ieder geval de marginaliteit van zijn afkomst achter zich en wordt gemakkelijker voor vol aangezien. Een gelijke spelling maakt ook de gebruikers van die spelling onderling gelijk – en dat is uiteindelijk wat wij ’emancipatie’ noemen.

Want laten we ons niet vergissen. Alle ’bevrijding’ van taal, cultuur en spelling heeft nooit kunnen voorkomen dat de betere milieus hun kinderen altijd de kennis hebben weten bij te brengen waarop het uiteindelijk aankwam. Gebeurde dat niet op school, dan gebeurde het wel elders. Zij konden zich dat veroorloven, kenden de wegen en hadden er de middelen voor.

Tegenover de groepen die daarvoor uitsluitend op de school waren aangewezen, hadden zij een dubbel voordeel bij de permissiviteit die de zwakkeren zei te helpen maar hen ondertussen in hun sop liet gaar koken.

Zelf behielden zij de voorsprong die ze al hadden en vergrootten die zelfs nog. Daaraan was uiteindelijk weinig emancipatoirs te ontdekken en daarom is het pleidooi voor een vrijere spelling en een vrijer leercurriculum zo pervers. De resultaten zijn er dan ook naar. De doorstroming van kinderen uit de lagere milieus naar de universiteit vertoont alweer enkele decennia een gestaag dalende lijn.

Twee filosofen, Sebastien Valkenberg en Ger Groot, schrijven op deze plaats om beurten een wekelijkse polemische column.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden