Waarom is DSK in Frankrijk nooit iets overkomen?

Dominique Strauss-Kahn met zijn vrouw Anne Sinclair in augustus 2006. Beeld
Dominique Strauss-Kahn met zijn vrouw Anne Sinclair in augustus 2006.

Na 'DSK' vraagt Frankrijk zich af of het niet te tolerant is jegens seksuele intimidatie, en erger. Had hij het ergens anders zo lang volgehouden?

Er werd op redacties en aan de bars waar journalisten en politici elkaar treffen smakelijk om gelachen. Die DSK! Iedereen kende wel een verhaal. Vaak gingen ze over de sms-bombardementen (vaak met de tekst: 'Ik wil je') waarmee hij vrouwen bestookte. Of die journaliste die hij uitnodigde om nog iets uit te leggen over het monetaire evenwicht. Na elf uur 's avonds, bij een glaasje.

Er was de Australische journaliste, die zegt dat hij haar een interview aanbood in ruil voor seks, de fotografe die na handtastelijkheden weigerde ooit nog met hem te werken, de studentes die door hem waren benaderd toen hij doceerde aan het prestigieuze Institut des Etudes Politiques, de partijgenotes die elkaar op congressen waarschuwden voor Dominique le coinceur, Dominique de klemzetter.

Natuurlijk: opdringerigheid, seksuele intimidatie of iets wat op de rand daarvan balanceert, is iets anders dan de poging tot verkrachting waarvan voormalig IMF-topman Dominique Strauss-Kahn nu in New York wordt verdacht. Maar ook over een aanranding was er een verhaal. De top van de Parti Socialiste, onder wie de huidige kandidaat François Hollande, was ervan op de hoogte. Hollande sprak met schrijfster Tristane Banon die de 'bronstige chimpansee' DSK volgens haar op een dag in 2002 van zich af had moeten trappen. "Ik kon niets omdat zij nooit aangifte deed", zo verdedigt Hollande zich nu.

DSK leidde nog geen jaar het Internationaal Monetair Fonds in Washington of hij raakte in grote moeilijkheden. Men wilde weten of hij een ondergeschikte, Piroska Nagy, met wie hij een korte affaire had gehad, aan een andere, betere baan had geholpen. Een intern onderzoek pakte gunstig voor hem uit. Maar Nagy klaagde later over machtsmisbruik en over de ongeschiktheid van DSK 'leiding te geven aan een organisatie waarin vrouwen onder zijn gezag werken'.

Waarom is DSK in Frankrijk nooit iets overkomen? Omdat de tolerantie voor seksueel ongewenst gedrag groot is, zegt de ex-minister voor gelijke kansen en socioloog Azouz Begag. "In de VS, waar ik heb gedoceerd, is de omgang tussen hoogleraren en studenten aan strikte regels onderworpen. Na de minste of geringste afwijking daarvan is het met je gebeurd. Studentes ontvang je met de deur open en alleen tijdens spreekuren. De gevoeligheid voor alles wat met sexual harassment te maken heeft in de VS is, zoals bekend, veel groter dan bij ons. In Frankrijk interesseerde werkelijk helemaal niemand zich voor de affaire Nagy, er heerste totale stilte."

In een radio-uitzending riep Begag uit dat hij 'verschillende vriendinnen' in tranen over de vloer heeft gehad omdat ze waren lastiggevallen door DSK. Die uitspraak neemt hij 'zeker niet' terug. Maar hij wil er nu ook niet meer over kwijt. "Al die zaken worden nu nader bekeken als u begrijpt wat ik bedoel."

Ook de feministe Clémentine Autain, hoofdredacteur van het tijdschrift Regards en ex-wethouder jeugdzaken in Parijs, vermoedt dat de carrière van DSK in een niet-Latijnse cultuur in een eerder stadium was geknakt.

De reacties op de affaire DSK zeggen volgens Autain veel over de manier waarop in Frankrijk wordt aangekeken tegen verkrachting en seksuele intimidatie. "Grote afwezige gedurende de eerste dagen nadat het nieuws bekend werd, was het vermoedelijke slachtoffer. Het ging voortdurend over de beproeving die DSK en zijn vrouw moesten doorstaan."

Daarbij werd duidelijk dat er in Frankrijk 'enorm veel verwarring' bestaat over de grens tussen versieren en liefde voor vrouwen aan de ene kant en intimidatie, handtastelijkheden en geweld aan de andere kant, vindt Autain. "Een krant kopte bijvoorbeeld vorige week 'De man die mateloos veel van vrouwen hield' - op het moment dat DSK ervan wordt beschuldigd dat hij iemand wilde dwingen tot orale seks."

En wat te denken van oud-minister van cultuur Jack Lang? Die uitte zijn afkeer van de beelden van een geboeide DSK, zijn buurman in Parijs, met de constatering dat er 'geen moord was gepleegd'. De journalist Jean-François Kahn zei dat hij niet kon geloven ('Zo ken ik Dominique niet') dat hij in staat was tot een verkrachting. Hij hield het op een uit de hand gelopen dolletje met de dienstmeid. 'JFK' gebruikte de term 'troussage de domestique' dat letterlijk 'de dienstmeid de rok optillen' betekent, een verwijzing naar de seks die sommige heren in vroeger tijden hadden met vrouwelijk huispersoneel.

Ook opmerkelijk is volgens Autain het voortdurende gehamer op het principe dat iemand onschuldig is tot het tegendeel is bewezen. "Dat is natuurlijk van groot belang, ook in dit geval. Maar bij politiek-financiële schandalen wordt dat helemaal niet zo belangrijk gevonden. Toen de voormalige minister Eric Woerth vorig jaar werd verdacht van het bevoordelen van de L'Oréal-erfgename Liliane Bettencourt, werd hij achtervolgd en vond er een ware lynchpartij plaats."

Dat zoveel Fransen (57 procent volgens een enquête vorige week) in een complot geloven of denken dat het vermoedelijke slachtoffer een val voor DSK had uitgezet, is ook veelzeggend, vindt Autain. "Dat past bij de moeite die wij hier hebben een klacht over verkrachting serieus te nemen. Veel vrouwen doen geen aangifte, een op de tien ongeveer, volgens schattingen. De meeste slachtoffers zwijgen om niet voor gek of leugenaar uitgemaakt te worden. Een medewerker van DSK, Jean-Marie Le Guen, had het over mogelijke hallucinaties van het kamermeisje. Daar klinkt het bekende 'ze zal er wel om hebben gevraagd'-verwijt in door."

Autain werd zelf vijftien jaar geleden verkracht onder bedreiging van een wapen. "De dader is veroordeeld, hij had enkele tientallen slchtoffers gemaakt. Maar er waren er maar drie die uiteindelijk bij zijn proces aanwezig waren."

Op haar blog schrijft Autain dat 'veel mannen' in een leidinggevende positie in het bedrijfsleven of de politiek gebruiken om medewerksters tot seks over te halen. "Maar men wil de trieste werkelijkheid in Frankrijk niet zien."

In hoeverre dit in Frankrijk erger is dan in andere landen weet Autain niet, geeft zij toe. "Net zoals ik niet weet of vrouwen hier minder vaak aangifte doen dan elders. Het zal altijd en overal moeilijk zijn een vreemde tot in detail te vertellen wat je is overkomen, het is de enige misdaad waarbij het slachtoffer zich schaamt en last heeft van schuldgevoel. Het is in ieder geval te hopen dat deze hele miserabele affaire hier iets aan verandert. Dat we straks kunnen spreken van een voor en een na 'DSK'."

Wat Sarkozy wist
Het Elysée was goed op de hoogte van het privéleven van DSK. De krant Le Monde hoorde kort geleden dat de presidentiële staf een blaadje kreeg, opgesteld door een gewone agent, dat in een paar regels vertelt hoe DSK in 2007 tijdens een gewone controle op een 'ongelegen moment' met een straatprostituee in zijn auto was aangetroffen. Het origineel was volgens de krant eerder in de papierversnipperaar verdwenen, maar kwam toen DSK de peilingen aanvoerde op miraculeuze wijze weer boven water. Volgens de krant dreigden medewerkers van de president meer uitspattingen van DSK te lekken. Dat bleek niet nodig.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden