'Waarom is de museumcollectie heilig?'

Detail van The Schoolboys van Marlene Dumas. Klamer: "Moet dit eeuwig deel uitmaken van het Nederlands openbaar kunstbezit?"

De kunstcollecties in de Nederlandse musea zijn zo goed als heilig verklaard. Voor altijd en eeuwig moeten ze bewaard blijven. "Maar waarom is dat eigenlijk? En is dat wel terecht, zeker als het gaat om werken die zelden of nooit het depot verlaten?"

Dit dogma mag best eens ter discussie worden gesteld, zegt kunsteconoom Arjo Klamer vandaag in Trouw. Dit is ook het juiste moment, vindt hij, nu er toch al sprake is van een soort 'revolutie' in de culturele sector, waar onder druk van de bezuinigingen veel heilige huisjes ter discussie staan.

Rationelere benadering
Volgens Klamer is de tijd rijp voor een 'rationelere' benadering van het openbaar kunstbezit. Want waarom zouden musea geen schilderij mogen verkopen als ze daarmee hun voortbestaan veilig kunnen stellen? Museumgouda deed dat onlangs. Het verkocht het schilderij The Schoolboys van Marlene Dumas op een veiling voor bijna een miljoen euro aan een buitenlandse verzamelaar. Daarmee kon sluiting van het armlastige museum worden voorkomen. Maar het kwam het museum op een stortvloed van kritiek te staan, omdat het schilderij eerst aangeboden had moeten worden aan andere musea. Ook is het volgens de officiële Leidraad voor het afstoten van museale objecten (Lamo) verboden kunst om financiële redenen te verkopen. Voor straf wordt het museum mogelijk geroyeerd als lid van de Nederlandse Museumvereniging. Vandaag stemmen de aangesloten musea daarover.

Ook Klamer vindt dat Museumgouda het werk eerst had moeten aanbieden aan andere musea. "Al was het maar om duidelijk te maken dat er geen museum in Nederland is dat zomaar een miljoen kan neertellen." Maar wezenlijker is volgens Klamer de vraag of deze Dumas werkelijk van zo'n grote waarde is dat het voor eeuwig deel moet uitmaken van het Nederlandse openbaar kunstbezit. "Die vraag mag ook wel eens gesteld worden."

Vrees voor een uitverkoop

De Raad voor Cultuur vindt dat museumstukken nooit om financiële redenen mogen worden verkocht. De raad pleit voor een strikte naleving van de Lamo, om een uitverkoop van cultureel erfgoed te voorkomen. Als de Lamo niet blijkt te werken, moet er een wet komen om museumcollecties te beschermen. De vrees voor een uitverkoop is gerechtvaardigd, nu steeds meer musea financieel onder druk staan, aldus de raad.

Zo heeft het Wereldmuseum Rotterdam plannen om delen van de collecties te verkopen. Directeur Stanley Bremer wil een financiële buffer van 60 miljoen euro opbouwen om in de toekomst niet langer afhankelijk te zijn van overheidssubsidies. De kritiek op zijn plannen doet Bremer af als 'denken uit de vorige eeuw'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden