Waarom iets 'gierend' uit de hand of de klauw(en) kan lopen

Taalvragen van lezers:

1210 Trouw liet op een feest 'van alles gierend uit de hand lopen'. Dat had 'uit de klauw lopen' moeten zijn. 'Klauw' is hier een scheepvaartterm: 'ankerklauw'. Raakt die los, dan begint het schip te gieren oftewel te slingeren en raakt het onbestuurbaar.

Klauw is al sinds de zestiende eeuw een informeel synoniem van hand. Van Dale suggereert dat we hieraan uit de klauw(en) lopen of gieren te danken hebben, want deze uitdrukking staat daar onder klauw in de zin van (mensen)hand.

Dezelfde mening is Marc De Coster toegedaan in zijn woordenboek van o. a. populaire uitdrukkingen. Als oudste vindplaats van uit de klauw(en) lopen noemt hij Heijermans' 'Schetsen van Samuel Falkland' (1894-1911).

Toch is aannemelijk, al ontbreekt bewijs, dat gieren(d) de uitdrukking met klauw(en) of hand binnengeslopen is onder invloed van klauw als 'hand (driehoekig blad) aan het eind van de armen van een anker'. Alleen de betekenis van gieren als scheepvaartterm ('door de stroom heen en weer gaan') lijkt hier immers van toepassing te zijn.

1211 Vorige week had Trouw het over 'de Participatiewet (2015) en de daarmee gepaarde bezuiniging'. Dat moest toch 'gepaard gaande' in plaats van 'gepaarde' zijn?

Misschien had de auteur zich kort tevoren in Vlaamse kranten of negentiende-eeuwse literatuur (Beets, Fruin) verdiept. Vooral daar, maar soms ook in Nederlandse dagbladteksten, vind je gepaard met als synoniem van gepaard gaande met. Zo schreef De Morgen over de voorbereiding van het WK voetbal van 2022 in Qatar en 'de daarmee gepaarde slavenarbeid'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden