Column

Waarom het verbod op dubbele paspoorten helemaal niets oplost

Ger Groot nieuwe fotoBeeld Trouw

Toen ik nog per trein naar Madrid pendelde, stapten er in Frankrijk nogal eens somber kijkende jongemannen op die in Spanje hun militaire dienst gingen vervullen. 

Het waren veelal kinderen van wie in die tijd nog ‘gastarbeiders’ heetten, in de meest tragische gevallen nazaten van vluchtelingen uit de Burgeroorlog. Hun Spaanse nationaliteit hadden ze nooit verloren en nu moesten ze hun ‘mili’ doen in een land waar ze hoogstens een keer per jaar op familiebezoek gingen.

Dat ongemak verdween toen ook in Spanje de dienstplicht werd afgeschaft, maar dubbele nationaliteiten bestaan nog steeds. Nederland wil er het liefst vanaf. Je vraagt je af waarom precies. Welk probleem wordt ermee opgelost dat groter of belangrijker zou zijn dan de problemen die daarmee juist zouden worden geschapen?

Over die laatste hoef je de Nederlanders die – soms al decennia lang – wonen in het Verenigd Koninkrijk de bek niet open te breken. De Brexit heeft hun toekomst wankel en dreigend gemaakt. Mogen zij straks nog wel blijven wonen bij hun Engelse echtgenoot en de kinderen die zij samen kregen? Hebben zij nog wel recht op voorzieningen, uitkeringen en andere staatsregelingen waar ze vaak jarenlang aan hebben meebetaald?

Tweeslachtig

Zouden zij er nog een tweede, Engels paspoort op na kunnen houden naast hun Nederlandse, dan zou dat al flink in hun sores schelen, maar de vaderlandse politiek zegt tot nu toe ‘njet’. Sterker nog: wie nu nog een dubbele nationaliteit heeft, zou moeten kiezen voor één van de twee. Stilzwijgend lijkt iedereen ervan uit te gaan dat die keuze dan zou vallen op het Nederlanderschap. Tenslotte is dit de beste natie der wereld: daarvan is vrijwel elke Nederlander – die zoals bekend grondig verstoken is van ieder chauvinisme – grondig overtuigd.

Ik ben daar niet zo zeker van. Het Beste Land ter Wereld heeft vele charmes, maar ook nogal wat onhebbelijkheden, al horen wij dat liever niet. En lang niet iedereen kan zomaar exclusief kiezen voor het Nederlanderschap. Ironisch genoeg vooral die groepen niet die van het verbod op het tweede paspoort het geheime mikpunt zijn. Nederlands én Turks of Marokkaans zijn ze, en dat zullen ze blijven op grond van de wetten van het andere land – of ze dat nu willen of niet.

Hoe kunnen zulke tweeslachtige burgers ooit integreren in de Nederlandse samenleving? – vragen de tegenstanders van het dubbele paspoort zich af. Helemaal onzinnig is die vraag niet. Maar zo’n maatregel doet daaraan weinig af. Loyaliteiten houden zich niet aan bestuurlijke verordeningen, formulieren en documenten. Ook zonder een Turks paspoort zal de Turkse Nederlander blijven juichen voor Fenerbahçe of Galatasaray, zoals hij dat ook zonder formeel Nederlanderschap misschien ook voor Ajax of Feyenoord blijft doen.

Van de regen in de drup

Alleen dat laatste is denkbaar, want de Turkse overheid laat hem onder geen beding los. En zij is de enige die iets te zeggen heeft over de vraag wie haar nationaliteit toekomt. Zoals de Nederlandse natie alleen iets in de melk te brokkelen heeft over háár paspoorten en van alle andere moet afblijven. Mocht er een wet komen tegen de dubbele nationaliteit, dan betekent dat in de praktijk dat zij iemand alleen het Hollanderschap kan ontnemen.

En dat zal zij in deze gevallen ook onvermijdelijk móeten doen. De half-allochtoon die zijn andere ‘vaderland’ niet van zich kan afschudden, wordt dan van de weeromstuit opnieuw een héle allochtoon. Hij wordt een vreemdeling op Nederlands grondgebied, verstoken van de nationaliteit van het land waar hij waarschijnlijk geboren is.

Wie zich zorgen maakt om inburgering, is daarmee van de regen in de drup – of erger. Het verbod op dubbele paspoorten maakt grote groepen burgers niet Nederlandser, maar drijft ze juist van Nederland weg. Zolang de vaderlandse politiek nog zo fatsoenlijk is om dat laatste niet letterlijk te nemen, creëert ze daarmee omvangrijke enclaves van vreemde ingezetenen – in plaats van burgers van wie je ‘inburgering’ mag verwachten. Niets wordt ermee oplost. Alles wordt er alleen maar erger en ingewikkelder door. Dat we daarmee de Brexit-Nederlanders ook nog eens laten gaarkoken in hun eigen sop, nemen we op de koop toe.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden