Taal

Waarom Het Goed is zoals het goed is

null Beeld anp
Beeld anp

Een lezeres stuurt mij een prachtige Escher-zin, een reclameslogan van de kringloopwinkel 'Het Goed'. Hij luidt: 'Omdat doorgeven beter is dan weggeven... daarom is Het Goed.'

De lezeres, een docente Nederlands, merkt op dat er ook twee heel verschillende ontledingen aan vastzitten.

Escher-effect

Het Escher-effect is een beetje afhankelijk van de spelling. Als er had gestaan '...daarom is het goed', dan was de dubbelzinnigheid niet opgevallen. De voor de hand liggende lezing maakt van 'het' het onderwerp en 'goed' is een zogeheten naamwoordelijk gezegde ('het is goed'). Door de afwijkende spelling word je attent gemaakt op de omstandigheid dat de reclamezin bij de winkelketen 'Het Goed' hoort. Dan dringt de tweede lezing zich op, waarbij 'Het Goed' het onderwerp is, en 'is' de betekenis 'bestaat' krijgt: 'Daarom bestaat Het Goed.'

Bijna alles is dus verschillend in die twee lezingen: de woordsoort van 'het' verschilt (voornaamwoord of lidwoord), de woordsoort van 'is' (koppelwerkwoord of zelfstandig werkwoord), maar ook die van 'goed' (bijvoeglijk naamwoord of zelfstandig naamwoord). Ook de woordgroepenstructuur is anders ('het goed' zijn twee woordgroepen in de eerste lezing, maar het is een woordgroep als het de winkelketen is), en ten slotte de ontleding: 'Het is goed' is een zin met naamwoordelijk gezegde, 'Het Goed is' heeft een werkwoordelijk gezegde.

Wat het Escher-effect nog versterkt is dat de waarschijnlijke ontleding vragen oproept ('Het is goed? Wat is goed?'), terwijl de onwaarschijnlijke ontleding logischer lijkt: 'Daarom bestaat Het Goed. Dat snappen we.'

Lees meer taalkwesties in ons taaldossier

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden