Opinie

Waarom een petitie op straat eigenlijk morele chantage is

De Kamercommissie van Infrastructuur en milieu kreeg begin deze week een petitie aangeboden tegen het kabinetsplan om makkelijker te kunnen bouwen aan de kust. De handtekeningen voor deze - succesvolle - petitie werden overigens grotendeels via internet binnengehaald. Gisteren maakte minister Schultz bekend voorlopig af te zien van haar plan. Beeld anp
De Kamercommissie van Infrastructuur en milieu kreeg begin deze week een petitie aangeboden tegen het kabinetsplan om makkelijker te kunnen bouwen aan de kust. De handtekeningen voor deze - succesvolle - petitie werden overigens grotendeels via internet binnengehaald. Gisteren maakte minister Schultz bekend voorlopig af te zien van haar plan.Beeld anp

Het overkomt ons allemaal wel eens: op straat een plotseling verzoek om een handtekening voor een of ander goed, of minder goed, doel. Ger Groot is er al lang geleden mee opgehouden, voor hem geen straatpetities meer: 'Iets van chantage hangt er wel omheen'.

Ger Groot

In de parking van mijn supermarkt word ik aangesproken door een man met een handtekeningenlijst. Hij mompelt iets over 'viol des jeunes filles' - want in Brussel is het Frans nog altijd overheersend.

Ik vermoed dat het over seksueel geweld in Afrika gaat; net als de andere petitie-colporteurs die ik uit mijn ooghoek waarneem lijkt de man daaruit afkomstig. En net als hij ben ik hartgrondig tegen het verkrachten van Afrikaanse meisjes. Maar ik teken niet. Sinds jaar en dag zet ik nooit meer zomaar mijn handtekening op dit soort wenslijsten.

Voor zover mijn herinnering teruggaat, was dierenleed lang geleden de overlopende druppel van mijn balsturigheid. 'Vous aimez les animaux?' vroeg een vriendelijke jongeman me ooit onverhoeds bij de uitgang van mijn metrohalte - ja, ook toen al in Brussel.

Contramine
Waarschijnlijk was de bizarre impertinentie van die vraag de reden waarom ik spontaan in de contramine schoot. Nee, ik hield helemaal niet van dieren, liet ik weten. Zijn reactie was, geef ik toe, ontwapenend. 'Zelfs niet met een beetje knoflook?' Bijna had ik alsnog ondertekend - want ook hij stond al met een petitie klaar.

Maar ik deed het niet en heb het sindsdien nooit meer gedaan. Ergernis over ongevraagde inmenging van vreemden in mijn dagelijks bestaan is daar maar gedeeltelijk debet aan. Tenslotte is het openbare leven nu juist openbaar omdát daarin vreemden rondlopen die we niet als zombies bij voorbaat negeren.

Maar déze inmenging gaat een stap verder. Ze legt van begin af aan een claim op mijn geweten, veel indringender dan wat ik moeiteloos accepteer als mijn vanzelfsprekende plicht tot maatschappelijke gezeglijkheid. In de petitie voor de goede zaak is, hoe je het ook wendt of keert, de vraag in het geding of ik moreel wel zuiver op de graat ben. Hoe vriendelijk ze je ook onder de neus geduwd krijgt, iets van chantage hangt er wel omheen.

Het kost dan ook enige zelfoverwinning om met een afwerend gebaar nee te zeggen - en er onwillekeurig van verdacht te worden inderdaad een bloedhekel te hebben aan dieren of geen been te zien in verkrachting. Hoeveel gemakkelijker is het niet een krabbel te zetten en door te gaan met de orde van de dag, in het geruststellende besef een goede daad te hebben verricht. Tegen deze of gene misstand is krachtig verzet aangetekend en in één moeite heb ik zelf getoond aan de goede kant te staan.

Win-win
Dat is een win-win situatie waarvoor menig strateeg graag tekenen zou. Maar daar begint mijn opstandigheid pas goed. Want wat heb ik met dat krabbelgebaar eigenlijk gekocht - of afgekocht? Op zijn minst is mij het ongemak van een weigering of discussie bespaard gebleven. In het beste geval heb ik potjandorie iets aan de ellende in de wereld gedáán - en dat kan die knoflookweigeraar van zojuist mooi niet zeggen.

Ach, was het maar waar dat wij met één handtekening een einde konden maken aan dierenleed of verkrachtingen in Afrika. Ik vrees dat de tot in hun tenen gedrogeerde kindsoldaten in dat land, hun krijgsheren of wie zich dan ook aan dit soort misdaden schuldig maken zich van al die petities net zo weinig zullen aantrekken als de hormonenmaffia die in België zelfs voor moord niet terugschrok. Ik zie de dozen vol petities alweer aangeboden worden aan deze of gene politicus, die ze beleefd in ontvangst neemt en laat opslaan in een lege uithoek van het parlementair archief.

Er zijn dingen in de wereld waar een burger heel weinig aan doen kan - en een formulier met handtekeningen zelfs helemaal niks. Dat is niet leuk voor die burger - maar laat hij zichzelf daaromtrent minstens niets op de mouw spelden.

Loos gebaar
Onmacht accepteren is een stuk moeilijker en pijnlijker dan die onmacht maskeren achter een loos gebaar. Nee, het ondertekenen van een goedbedoelde petitie maakt je geen beter mens. Hoogstens vóel je je beter: tegenover je eigen ik én tegenover de nurks die zelfs zo'n eenvoudige handeling weigert.

Ik geef vooralsnog de nurks in mijzelf gelijk. Dat maakt me er niet aardiger op en ik voel me er zeker niet prettiger door. Maar minstens verschuil ik me niet achter een illusie of de gemakzucht van de lieve vrede. U weet dus voortaan wat u aan mij hebt. Want ja, mét knoflook komt het met mijn dierenliefde uiteindelijk toch nog goed.

In 2013 ondertekenden inwoners van Boxtel een petitie tijdens een informatieavond van actiecomité Zeg Nee tegen SG over de winning van schaliegas. Beeld ANP
In 2013 ondertekenden inwoners van Boxtel een petitie tijdens een informatieavond van actiecomité Zeg Nee tegen SG over de winning van schaliegas.Beeld ANP

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden