Waarom een Kamerbezoek de burgerzin kan verhogen

Mark Rutte, op het Binnenhof voor de wekelijkse ministerraad, ontmoet kinderen die in de Ridderzaal hebben deelgenomen aan Kinderprinsjesdag. Beeld ANP

Het nieuw te vormen kabinet wil dat iedere basisscholier minstens eenmaal de Tweede Kamer en het Rijksmuseum bezoekt. Zo moeten ze gevoel ontwikkelen voor de Nederlandse identiteit en democratische waarden. Dat kán werken, denken deskundigen.

Verplicht, dat vindt Eddy Habben Jansen een lastig woord. ProDemos, waarvan hij directeur is, verleidt scholen liever tot een bezoek aan de Tweede Kamer. Jaarlijks ontvangt het er zo'n 90.000, waarvan 10 procent basisscholieren; het leeuwendeel van de kinderen die ProDemos laat kennismaken met het centrum van de Nederlandse democratie zit op de middelbare school.

Toch, als VVD, CDA, D66 en ChristenUnie het regeerakkoord vastleggen dat iedere basisscholier verplicht naar Den Haag moet, voorziet Habben Jansen geen drommen ketende kinderen die het allemaal niets interesseert. Je kunt niet vroeg genoeg beginnen, vindt hij. "En ook nu komen leerlingen niet vrijwillig. Ze hebben dat bezoek niet zelf bedacht, dat doet hun school. Ze bedenken ook niet zelf dat ze wiskundeles willen hebben." 

Wie het tripje naar de Tweede Kamer ook initieert, volgens Habben Jansen draagt het bij aan begrip voor, en kennis van de democratische rechtsstaat die Nederland is. Leerlingen lopen rond op het Binnenhof, soms organiseert ProDemos een ontmoeting met Kamerleden, en in het interactieve DemocratieLab krijgen ze vragen als 'wat vind ik belangrijk in een democratie?' of 'hoe ver zou ik gaan met politiek actievoeren?'. Hebben ze hun gedachten laten gaan over dat soort kwesties, dan zijn ze meer dan voorheen geneigd om hun stem uit te brengen, wanneer de tijd daar is, zegt ProDemos. 

Sociale verschillen

De Universiteit van Amsterdam doet nader onderzoekt naar wanneer burgerschapsonderwijs effect heeft, welke groepen jongeren en welke typen scholen er het meest vatbaar voor zijn. Blijken maatschappelijke verschillen hier van belang? Hoogleraar Tom van der Meer neemt nog geen voorschot op wat dat zal opleveren; zijn promovenda Laura Mulder is net drie maanden bezig. 

Er is wel onderzoek uit onder meer de Verenigde Staten, zegt hij, dat laat zien dat burgerschapsonderwijs effect heeft. Niet dat het de burger per se meer vertrouwen geeft in de instituties van zijn land, wel dat hij of zij meer weloverwogen standpunten inneemt. "Maar je kunt de Amerikaanse situatie niet naar de Nederlandse vertalen." 

En over een belangrijke vraag zijn de Amerikaanse onderzoekers het niet eens: hebben jongeren ook vijf jaar na dato nog een beter begrip van het democratisch proces? De één ziet het wel, de ander juist niet.

Een droom

Eerder lekte al uit dat de partijen die praten over een nieuw kabinet willen dat scholieren les krijgen over de betekenis van het Wilhelmus. Nu komen daar het verplichte bezoek aan de Tweede Kamer en het Rijksmuseum bij. Directeur Taco Dibbets van het Rijksmuseum spreekt van 'een droom,  die ik in 2008 heb uitgesproken, die werkelijkheid wordt'. Kunst dreigt in het onderwijs tussen wal en schip te vallen, vindt Dibbets, 'terwijl het een belangrijk onderdeel is van de beschaving'. 

Idealiter zou Habben Jansen het programma nog iets uitbreiden. Laat kinderen ook dichterbij huis kijken in hun provincie- en hun gemeentehuis. En stuur ze naar een rechtbank. 

Een beetje dringen

Als de plannen van de onderhandelende partijen waarheid worden, komen er elk jaar 180.000 kinderen naar de Tweede Kamer en het Rijksmuseum. Museumdirecteur Dibbets kreeg vorig jaar al zo'n 150.000 scholieren over de vloer en al komen er 100.000 bij, zijn Rijksmuseum zal ze met open armen ontvangen. "Het is zo'n groot gebouw. Dat gaat prima."

Bij de Tweede Kamer wordt het wel een beetje dringen, voorziet Eddy Habben Jansen van ProDemos. De capaciteit van de zaal waar de Kamer vergadert, maar ook de toegang tot het Kamergebouw zijn praktische belemmeringen. Bij de renovatie die in 2020 aanvangt, moet dat worden verbeterd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden