Waarom die geheimzinnigheid over de belasting van Shell?

Beeld ANP

Op papier maakt Shell geen cent winst in Nederland, dus betaalt het bedrijf ook geen winstbelasting. Dat onthulde Trouw donderdag. De belastingtrucs die Shell daarvoor zou gebruiken zijn volkomen legaal, toch is het bedrijf er niet open over.

Iedereen doet het: op zo’n manier gebruikmaken van aftrekposten dat er zo min mogelijk belasting betaald moet worden. Of zoals Paul Sleurink, belastingadviseur van Shell sinds 2004, tijdens een congres over de afschaffing van de dividendbelasting zei: Hoofdkantoren worden nauwelijks belast met vennootschapsbelasting. En waar dat wel gebeurt moet de bedrijfsfiscalist terug naar school, sprak hij. Oftewel: wie dit niet doet is dom bezig.

Shell benadrukt zelf in een online gepubliceerde verklaring dat het bedrijf de in Nederland geldende belastingregels volgt. Ook staat er een opsomming van belastingbedragen die het concern de afgelopen jaren heeft betaald. “De Belastingdienst weet precies wat wij doen. Daar hoort het gesprek over onze belastingaangifte ook thuis, niet in de krant. Shell wil zo transparant mogelijk zijn, maar we laten ons niet dwingen op basis van anonieme bronnen vertrouwelijke informatie op straat te gooien.”

Waarom zo geheimzinnig en waarom de verontwaardiging over iets wat volkomen legaal is? Hoogleraar bedrijfsethiek Johan Wempe: “We kunnen nu zeggen: dit is onacceptabel.”

Erkent Shell, door zo geheimzinnig te doen over zijn winstbelasting, dat het moreel niet helemaal oké is?

“Dat gaat me iets te snel. Zelf zegt Shell dat het om concurrentiegevoelige informatie gaat, dus dat concurrenten kunnen zeggen over hun belastingdeals: Shell krijgt dit, dus ik wil het ook.”

Waarom zijn bedrijven hier niet gewoon open over? Wat ze doen is niet verboden.

“Ik denk wel dat ze doorhebben dat de maatschappij hun keuzes anders beoordeelt dan zij hebben gedaan. Ik zie een morele blindheid. Belastingadviseurs halen er voldoening uit om het bedrijf zo min mogelijk te laten betalen. Ze dienen daarmee het belang van hun bedrijf en hun aandeelhouders, maar ze hebben geen oog voor hun maatschappelijke rol. Je zou ook kunnen zeggen: betaal gewoon je aandeel en besef ook dat je een voorbeeldfunctie hebt.”

Maar gewone mensen kunnen ook door slim hun aftrekposten in te zetten, minder belasting betalen.

“Klopt, belasting is een soort spel geworden, met al die complexe regelingen. Dat stimuleert om het zo handig mogelijk te spelen. Gewone mensen doen dat en bedrijven ook. Die laatste kunnen er ook nog eens van profiteren als ze buiten de grenzen van hun eigen land opereren.”

“Dat spel is jarenlang heel normaal geweest, maar dat is steeds minder het geval. Vroeger was het allemaal onzichtbaar, nu met al die onthullingen van bijvoorbeeld de Panama Papers en de Paradise Papers is al die belastingontwijking zichtbaar geworden. Daarom kunnen we nu zeggen: dit is onacceptabel. Bovendien, als je het zo kunt spelen dat er nul euro winst overblijft, dan is er wel iets mis met de belastingregels.

Is verontwaardiging op zijn plaats?

“Bedrijven hebben een morele verplichting tot het betalen van belasting, dat moeten ze accepteren. Ze hebben een grote maatschappelijke functie. Shell heeft positieve impact op andere gebieden, maar dat neemt niet weg dat er gewoon belasting betaald moet worden.”

Lees ook:

Het kabinet belooft een kritische Kamer uitleg over de Shell-constructie

De Tweede Kamer wil van staatssecretaris Snel weten of Shell inderdaad nul euro winstbelasting betaalt. Er komt sowieso uitleg over Shells favoriete constructie: het verrekenen van liquidatieverliezen.

‘Shell betaalt in Nederland geen winstbelasting’

Shell betaalt volgens ingewijden al jaren geen winstbelasting in Nederland. Een vertrouwelijk intern document van het ministerie van financiën ondersteunt dat.

Winst: nul euro. Dus ook nul euro naar de fiscus

Shell lobbyde jarenlang voor afschaffing van de dividendbelasting. Volgens ingewijden komt dat omdat Shell alleen op dat vlak nog voordeel kon halen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden