Waarom de VS het Oekraïense leger nu wel willen bewapenen

null Beeld AP
Beeld AP

De opmars van de separatisten in het oosten van Oekraïne heeft de Amerikaanse regering op andere gedachten gebracht. Ze overweegt de Oekraïense strijdkrachten nu toch van wapens te voorzien, een standpunt dat tot voor kort enkel werd gehuldigd door de Republikeinen.

Janne Chaudron

De bevelhebber van de Navo, de Amerikaanse generaal Philip Breedlove, wil verdedigingswapens sturen naar Oekraïne, zo bevestigden hoge functionarissen tegenover The New York Times. Ook minister van buitenlandse zaken John Kerry, die donderdag Kiev bezoekt, is bereid te praten over wapenleveranties.

Opvallende ommezwaai
De Amerikaanse president Obama heeft nog niet gereageerd op de berichten, maar de ommezwaai van zijn naaste medewerkers is opvallend. Slechts twee maanden geleden zei Obama nog dat hij een diplomatieke oplossing prefereert.

Het nieuwe standpunt lijkt ingegeven door de sterk gewijzigde situatie in Oekraïne. De pro-Russische separatisten winnen terrein, en volgens de Amerikanen en de Navo worden ze daarbij geholpen door de Russen. Ze veroverden eerder al het vliegveld van Donetsk en proberen momenteel de noordelijker gelegen stad Debaltseve te veroveren.

Verouderde wapens
Bij de Amerikanen begint het besef door te dringen dat het Oekraïense leger niet bestand is tegen de opmars. Het leger beschikt weliswaar over veel materieel, maar dat is hopeloos verouderd. Duizenden tanks en honderden gevechtsvliegtuigen uit de Sovjettijd stonden jarenlang weg te roesten in opslagruimtes.

Ingegeven door de oorlog tussen Georgië en Rusland maakte de toenmalige pro-Europese regering van Viktor Joesjtsjenko in 2008 geld vrij om het leger te moderniseren. Maar de economische crisis gooide roet in het eten, het plan verdween in een bureaula.

De verouderde wapens zijn momenteel het grootste probleem van het Oekraïense leger, want de mankracht is er wel. Kiev beschikt over zo'n 41.000 soldaten, waaronder enkele duizenden vrijwilligers die vechten bij zelfstandige bataljons. Bij de rebellen zou het om 10 tot 20.000 man gaan, maar zij beschikken wel over modern materieel.

Bewoners verlaten hun huizen in Yenakieve, ten noordoosten van Donetsk Beeld reuters
Bewoners verlaten hun huizen in Yenakieve, ten noordoosten van DonetskBeeld reuters

Europa verdeeld
Zolang de Russen de militaire middelen blijven leveren en zich kennelijk niet laten imponeren door economische sancties, zit er volgens de Amerikanen weinig anders op dan het Oekraïense leger op te tuigen met verdedigingswapens en drones voor verkenningsmissies.

De Europeanen zijn verdeeld over de kwestie. De Duitse SPD, die deel uitmaakt van de regering-Merkel, reageerde gisteren alvast afkeurend op het Amerikaanse voornemen. De Polen halen opgelucht adem.

Toch lijkt het onwaarschijnlijk dat Brussel en de Navo een vergelijkbaar besluit nemen, al was het maar vanwege de geografische ligging. Europa ligt te dicht bij het front en de lidstaten zijn onderling te verdeeld. Daarom vullen de EU en de VS elkaar zo goed aan, schreef de Britse historicus Timothy Garton Ash dit weekend in The Guardian. "Laat Europa diplomatie bedrijven en Oekraïne financieel steunen, de VS beschikken over de beste militaire uitrusting."

Wat doet Rusland?
De grote vraag blijft: wat doen de Russen? Deskundigen vrezen dat de Russische president Poetin in dit besluit zijn gelijk bevestigd ziet. De mythe dat Rusland in Oekraïne reageert op agressie van de Navo, wordt in zijn ogen dan bewaarheid en is makkelijker te verkopen. Nog meer Russen zullen Poetin steunen in zijn strijd tegen de 'fascisten'. Want het maakt in de beeldvorming van de Russen nogal wat uit om gedood te worden door een kogel van Amerikaanse makelij of door een verouderde Oekraïense kogel.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden