Waarom de SGP haar tijd juist vooruit is

SGP-lijsttrekker Kees van der Staaij is in gesprek met leden van Abortus Informatie.nl, een organisatie die voorlichting geeft op het gebied van abortus en hulp biedt bij verwerkingsproblemen. Beeld ANP

'Het is toch niet meer van de eenentwintigste eeuw", zo wierp Alexander Pechtold Kees van der Staaij voor de voeten tijdens het NOS-debat vorige week. Het valt mij telkens weer op hoe veel punten van kritiek op de SGP de plank misslaan. Criticasters noemen de SGP bij elk schandaal een fossiel, een dinosaurus. Maar, hoe ver mijn persoonlijke opvattingen ook af liggen van de SGP, ik denk dat de partij eigenlijk haar tijd vooruit is.

Veel kritieken op de SGP vertrekken nog steeds vanuit een tegenstelling tussen seculiere, moderne politiek enerzijds en ouderwetse, confessionele politiek anderzijds. Deze tegenstelling is nauwelijks meer relevant. De nette scheiding tussen geloof en politiek is op drift geraakt. Seculiere denkers en politici kunnen fundamentalistisch zijn, en voorheen neutrale zaken horen plots bij de judeo-christelijke wortels van Nederland.

Neutraliteit bestaat niet
De SGP heeft weinig last van deze verwarring. In het partijprogramma van 2010 stond al dat de seculiere staat volgens de SGP niet neutraal is: "Neutraliteit bestaat niet. Niemand heeft een neutrale levensbeschouwing. De keuzes op basis van een neutrale levensbeschouwing zijn keuzes op basis van een seculier geloof." Voor de SGP is de seculiere staat een arena waar verschillende geloven strijden om invloed. De SGP verwerpt dan ook het argument dat elk geloof gelijk is. Voor de SGP is het duidelijk: weg met de neutraliteit, het christendom moet leidend zijn in de maatschappij.

In de twintigste eeuw noemde iedereen (de SGP zelf incluis) de SGP een theocratische partij, maar tegenwoordig past hun uitgangspunt in een nieuwe politieke stroming die de rechts-conservatieve aard van de christelijke wortels benadrukt. Nieuwe scheidslijnen worden al duidelijk: de strange bedfellows VVD, PVV en SGP passen dankzij hun islamofobie en conservatisme de afgelopen jaren beter bij elkaar dan velen voor mogelijk gehouden hadden.

Fatsoen
Wie er aan de andere kant staan en wat hen bindt blijft vooralsnog onduidelijk. De kritiek van Pechtold is zelf ouderwets. Ook een partij als het CDA weet geen helder weerwoord te geven op deze nieuwe politiek. Afgelopen zondag in Buitenhof stelde Sybrand Buma een debat voor over de rol van geloof nu kerken niet meer leidend zijn. Buma leek het belang van de christelijke wortels in 'moraal' te zoeken, geïllustreerd door het 'fatsoen' dat je geen graffiti aanbrengt op andermans eigendom.

Nou lijkt graffiti mij geen overtuigende illustratie van een nieuwe politiek, en fatsoen is een omgangsvorm, geen geloof. Fatsoen kan van alles betekenen: van een puur Nederlandse gewoonte, tot een idee van gelijkheid. Wat gaat het worden? De SGP en haar bedfellows passen tot nog toe paradoxaal genoeg beter bij de eenentwintigste eeuw dan Pechtold en Buma, omdat zij duidelijke conclusies trekken uit het geloof dat aan hun moraal ten grondslag ligt. Zij laten zich daarbij aan fatsoen weinig gelegen liggen. De recente opmerking van Van der Staaij dat de kans op zwangerschap bij verkrachting 'heel klein' is verdient een krachtiger antwoord dan alleen morele verontwaardiging over die 'ouderwetse' SGP, het verdient een heldere overtuiging.

Want met 'fatsoen' alleen komen we er niet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden