Waarom Corbyns brexit-standpunt de positie van May in gevaar kan brengen

Jeremy Corbyn tijdens zijn speech in Coventry. Beeld EPA

Labour-leider Jeremy Corbyn pleit voor een zachtere Brexit, waarbij Groot-Brittannië een douane-unie blijft vormen met de EU. Zonder grenscontroles voor goederen en zonder handelstarieven. Daarmee onderscheidt Labour zich voor het eerst echt van wat de Conservatieven willen. En kan hij weleens de positie van premier May verder in gevaar brengen.

De tijd om je achter lege beloftes te verschuilen is voorbij. Nu de druk op de Britse politiek steeds verder toeneemt om openheid van zaken te geven over wat voor soort Brexit de Britten uiteindelijk willen, komen de belangrijkste partijleiders uit hun schulp.

Jeremy Corbyn trapte af, in de wetenschap dat premier May vrijdag met haar speech komt. Met een toespraak in Coventry, in het hart van de West Midlands, zette hij zijn brexit-visie uiteen. Hij wil een nauwe relatie houden met de EU, waarin het handel drijven min of meer blijft zoals het is. Hij wil wel uit de interne markt stappen, maar pleit voor een nieuwe douane-unie met de Unie. En in brexit-taal betekent dat een stuk zachtere Brexit dan die May voor ogen heeft.

De voordelen van zo'n deal zijn volgens Corbyn evident. Het maakt het vele malen makkelijker om het probleem van de Noord-Ierse grens met Ierland, één van de grootste hoofdpijndossiers in de onderhandelingen, op te lossen. Ook kan bijvoorbeeld de auto-industrie eenvoudig grenzeloos zaken blijven doen in de EU.

"Neem de Mini. Daarvan wordt de basis in de BMW-fabriek in Oxford gebouwd, vervolgens sleutelen ze er verder aan in Frankrijk, voordat hij via München in Groot-Brittannië wordt afgemaakt", zei Corbyn. "Dit geeft aan hoe complex het is. Dat moeten we zo houden. Als daar handelsbelemmeringen voor in de plaats komen, kan dat duizenden banen op het spel zetten."

En - niet onbelangrijk - als de Britten ervoor kiezen om wel de interne markt te verlaten, hoeven ze zich niet langer te houden aan het vrij verkeer van personen. Het terugdringen van immigratie uit EU-landen was voor veel brexit-stemmers reden om de EU te willen verlaten. En aangezien de Labour-achterban ernstig verdeeld is - twee derde van hun kiezers wilde in de Unie blijven, een derde wilde eruit - hoopt Corbyn met dit voorstel beide groepen tegemoet te komen. Pragmatisme boven idealisme dus, iets waar Corbyn normaal gesproken een broertje dood aan heeft.

Strijd om premierschap

Maar dit is ook een uiterst politieke zet. Want de Labour-leider weet dat een kleine groep Conservatieve parlementariërs gevoelig is voor Corbyns nieuwe positie. En aangezien premier May regeert met een flinterdunne meerderheid, zijn zo'n 10 tot 15 Conservatieven al genoeg om haar in grote problemen te brengen. In het voorjaar zal Labour daarom een motie indienen over het lidmaatschap van een douane-unie na de Brexit. Als May zo'n stemming verliest, kan haar positie zelfs in gevaar komen. Zo hoopt Corbyn met deze stellingname ook zijn eigen kansen om premier te worden te vergroten.

Aan de andere kant blijven er nog veel vragen open voor de linkse Labour-leider. Want zo'n toekomstige douane-unie gaat bijvoorbeeld alleen over goederen, niet over diensten. En dat terwijl het overgrote deel van de Britse economie (80 procent) vaart op de dienstensector. Hoe het financiële hart in de Londense City zich moet redden buiten de interne markt, daarover zei Corbyn niets.

Toch onderscheidt Corbyn zich nu voor het eerst duidelijk van May. Hij pleit voor een zachtere Brexit, terwijl May nog altijd wil dat de Britten én de interne markt én de douane-unie verlaten. Want alleen dan is Groot-Brittannië volledig verlost van Brusselse bemoeienis. En buiten zo'n douane-unie kunnen de Britten op eigen houtje handelsakkoorden sluiten met landen als de VS of China. Corbyn weet dat hij binnen zo'n douane-unie alsnog Brusselse regels zou moeten volgen, zonder dat hij er zeggenschap over heeft. Ook al zei hij in zijn speech dat hij daar voor wil strijden. Vandaar dat de Daily Mail, de pro-brexit-tabloid, Corbyns verhaal afdeed als 'verraad aan de Labour-stemmers die voor de Brexit kozen.' De messen zijn in elk geval geslepen, er komt een aantal zeer spannende brexit-maanden aan.

Lees ook: Brexit schiet voor geen meter op.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden