Waarom bij deze voetbalclub het aantal incidenten op het veld wél daalt

Voetbalclub ESA speelt tegen een club uit Elst. Beeld Koen Verheijden

Het aantal incidenten in het amateurvoetbal neemt de eerste maanden van dit seizoen toe ten opzichte van vorig jaar, ziet de KNVB. Bij ESA uit Arnhem daalt de boetepot juist. Waarom?

Het is volop feest in de kantine van voetbalvereniging ESA uit Arnhem, ook al is het op deze gure zaterdag pas net 10.00 uur geweest. Er zijn jonge kampioenen en dat mag best worden gevierd. Een tafel verderop drinkt een jonge scheidsrechter een blikje frisdrank. Zijn wedstrijd was niet zo feestelijk. Niet iedereen was het eens met de manier waarop hij had gefloten. Toch had hij het goed opgelost, vond hij. Ben je de aanvoerder, had hij aan een klager gevraagd. “Nee? Nou, dan mag je niet praten.”

Gezelligheid en irritatie, vlak naast elkaar in de voetbalkantine. Het is het amateurvoetbal in een notendop. Dit keer kwam het niet tot fysiek geweld in Arnhem-Zuid, maar excessen zijn in het amateurvoetbal, zes jaar na de dood van grensrechter Richard Nieuwenhuizen, niet weg. Het aantal zware incidenten daalde de laatste jaren, maar dit seizoen geeft de KNVB aan dat ze in de eerste maanden van dit voetbaljaar weer een lichte stijging ziet. De bond overweegt bovendien voor het eerst in vier jaar een complete vereniging uit te sluiten vanwege geweld.

Incidenten

Bij ESA, een grote vereniging met 1500 leden, gaat het de andere kant op, de ‘goede’ kant. De vereniging kent een verleden met incidenten. Voor 2012 had ESA al een beleid ten aanzien van geweld, na een reeks incidenten waarvan één met ‘bijna dodelijke afloop’, zoals de toenmalig voorzitter in de krant stelde. In 2013 deed de club mee aan een proef van de KNVB in samenwerking met Stichting Halt. Dat was toen een van de eerste pogingen na ‘de zaak-Nieuwenhuizen’ om te kijken of er binnen de sportvereniging ook maatschappelijke problemen konden worden opgelost.

Tuchtzaken zijn er dit jaar ook nog steeds bij de blauw-witten. Alleen is het aantal boetes dat de club moet betalen omdat bijvoorbeeld een wedstrijd wordt gestaakt, vorig jaar wel gehalveerd. Dit speeljaar is er zelfs nog geen enkele boete opgelegd.

Hoe komt dat? Het is een gevolg van een nieuw plan binnen de vereniging, zegt voorzitter Danny Oudsen in een van de vergaderkamers van de club. Toen ESA tweeënhalf jaar geleden bijna failliet was, stapte een nieuw bestuur in. Oudsen heeft gelijk maar vier anderen van die nieuwe groep uitgenodigd voor het gesprek.

De laatste twee jaar neemt de uitvoering van de plannen een vlucht, zegt hij. Bij risicowedstrijden staan mensen van de scheidsrechterscommissie langs de kant in herkenbare jassen. Zij gaan zelfs mee naar uitwedstrijden, als men vermoedt dat een wedstrijd misschien uit de hand kan lopen. Speelt een team in Nijmegen, dan is meegaan vanzelfsprekend. En het werkt. “Mensen koelen acuut af als ze ons aan zien komen lopen”, zegt Henric van Essen van de commissie.

Een ander deel van het beleid is het proberen te voorkomen van uitspattingen. Iemand die een rode kaart krijgt, moet sowieso op gesprek komen. Haalt een speler meerdere gele kaarten snel achter elkaar, dan wordt ook even contact opgenomen.

Codewoord: binding

Geweldsmaatregelen worden op die manier slechts een klein onderdeel in een breder beleid. Het gaat meer om het wegnemen van alles wat voor onrust kan zorgen. Voorzitter Oudsen noemt een codewoord: binding. 

Sommige verenigingen willen dat leden verplicht vrijwilligerswerk doen, of dat ze die plicht kunnen afkopen. Het clubgevoel wordt al jaren minder, concludeerde sportonderzoeksbureau het Mulier Instituut in 2012. Bij de helft van de verenigingen zijn leden minder bereid om iets te doen voor de club. 

Bij ESA willen ze de mensen juist verleiden om te helpen. Teams krijgen tassen als ze een jaar lang wedstrijden fluiten, bijvoorbeeld. Het is bovendien een vicieuze cirkel. Meer vrijwilligers betekent minder werk voor één persoon. Dat leidt dan weer tot meer vrijwilligers. 

Oudsen: “Sociale veiligheid ontstaat juist door binding. Je kan elkaar dan veel beter even op de schouder slaan en daardoor corrigeren.”

Het kost moeite, al die initiatieven regelen én telkens uitvoeren. Maar maak het leuk, is het advies van Oudsen. “Vrijwilligerswerk moet geen last zijn, maar een vast onderdeel van je vrijetijdsbesteding zijn.”

Hoe goed het ook gaat, Oudsen blijft realistisch. “Het kan best dat er nu iemand een tegenstander een kopstoot geeft in de middencirkel. Dat gebeurt helaas, ook bij ons. De vraag is alleen hoe je daar dan mee omgaat.”

Lees ook: KNVB overweegt zwaarste straf: hele club uit competitie vanwege wangedrag

Voor het eerst in vier jaar dreigt de KNVB met de zwaarste straf die de bond op kan leggen: het uitsluiten van een complete club. 

Lees ook: Op zoek naar respect op het voetbalveld

Vorig jaar was het vijf jaar geleden dat grensrechter Richard Nieuwenhuizen werd geschopt op een veld in Almere. Hij overleed later aan zijn verwondingen. Geweld op het voetbalveld werd toen een belangrijk thema. Trouw ging terug naar het veld, om te kijken hoe het er vijf jaar later aan toe ging.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden