Waarnemers / 'Palestijnen diep vernederd'

Acht Nederlandse christelijke waarnemers zijn sinds twee maanden in de Palestijnse gebieden. Hun doel: observeren, rapporteren en de Nederlandse publieke opinie beinvloeden over het Palestijns-Israelisch conflict.

JERUZALEM - Jan Hardeman, oud-directeur van het ICCO -dat samen met Cordaid, Hivos, Pax Christi, KIA en het IKV de missie heeft opgezet- noemt zijn ervaringen tijdens de missie 'schokkend'. Hij haalt fel uit naar de Nederlands Hervormde Kerk en het CDA Tweede Kamerlid Maxime Verhagen. Volgens hem durven zij niet de schuld van Israël aan het conflict te erkennen en het leed dat het land de Palestijnen toebrengt.

Een van de aangrijpendste vormen van de Israëlische bezetting die Hardeman heeft gezien, zijn de meer dan 160 checkpoints. ,,Je ziet zwangere vrouwen, kinderen, eindeloos wachten voor zo'n blokkade, je ziet mannen vernederd worden. Het is een munitiefabriek, een plaats waar haat gekweekt wordt. In Djenien zag ik van bovenaf op een heuvel dat er een mooie geasfalteerde weg liep, waarop alleen een enkele auto van een Israëlische kolonist reed. Het Israëlische leger heeft die weg afgesloten voor Palestijnen. Tegelijkertijd krioelden Palestijnse taxi's zich over ongebaande paden door de heuvels, moesten mensen lopen om rond die checkpoints te komen. Israël heeft twee systemen gecreëerd, een voor Palestijnen en een voor Israëliërs.''

Hardeman spreekt onomwonden kritiek uit over de Nederlandse Hervormde kerk: ,,Heel erg jammer dat in mijn eigen kerk nog gekissebist wordt. Ze blijven spreken over de onopgeefbare band met het volk Israël. Van mijn dominee heb ik geleerd dat er maar een onopgeefbare relatie is en dat is die tussen God en jou. De schaamte over wat wij vroeger met de joden hebben gedaan, mag er niet de oorzaak van zijn dat we in een andere valkuil trappen en andere onrechtvaardigheden, zoals tegen de Palestijnen niet willen zien.''

Ook kamerlid Maxime Verhagen krijgt ervan langs. Hardeman: ,,Tot mijn verbazing en teleurstelling bespeur ik dat hij een klip en klaar pro-Israël standpunt heeft, zonder dat hij oog heeft voor het lijden van de Palestijnen. Het gaat hier om een militaire bezetting van andermans grondgebied en een onbeschermde bevolking dat vergezeld gaat van kolonisatie, bezetting van steden en belegeringen. Het Palestijnse volk wordt gemangeld, onderdrukt en diep vernederd.''

Maar de legeractiviteiten zijn gemakkelijker te observeren dan de Palestijnse aanslagen. Levert dit geen vertekend beeld op? Volgens Hardeman hebben de waarnemers ook aandacht gehad voor de joodse gewonden, zijn ze naar de plekken geweest waar aanslagen hadden plaatsgevonden. ,,Wij hebben vooral gekeken naar de gevolgen van het conflict op het dagelijks leven van de mensen en die waren verreweg het grootst aan Palestijnse kant.''

Aan het einde van zijn waarnemerschap steekt Jan Hardeman ook zijn hand in eigen boezem en stelt dat de waarnemers te weinig Israëliërs hebben ontmoet. Van de acht Nederlanders hebben er twee met Israëlische mensenrechtenorganisaties opgetrokken en samengewerkt. Hardeman wil dat de volgende groep waarnemers zich meer op die kant concentreert.

In hoeverre is deze waarnemingsmissie nog objectief te noemen: zijn de uitgangspunten van de missie, waarnemen en tegelijkertijd de Nederlandse publieke opinie beïnvloeden ten gunste van de Palestijnen, niet met elkaar in strijd? Hardeman: ,,Als waarnemer mag je geen persoonlijke, subjectieve bril op hebben. Mijn normatieve bril is die van de vierde Geneefse conferentie, waarin staat dat een bezettende mogendheid onschuldige burgers moet beschermen. Dit is een universeel referentiekader en daarbinnen heb ik gewerkt. Ook staat erin dat onderdrukte volkeren het recht hebben op verzet. Als objectiviteit betekent dat je naar beide partijen in gelijke mate luistert is dat bijna onmogelijk, want in dit geval hebben wij van het leger en de kolonisten die we benaderden zelden antwoord gekregen. Hooguit reacties als: we bestrijden terrorisme. De bezetting werd nooit aan de orde gesteld. En dat is de crux.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden