Waarheid of toneelstukje?

Plan van president Bouterse voor verzoeningscommissie wekt bij voorbaat grote achterdocht

PARAMARIBO - Een cocktailparty voor genodigden, gisteren op de pier van het Torarica hotel in Paramaribo. Vandaag een congres met als titel 'internationale ervaringen met nationale dialoog'. Op die manier zet Suriname een eerste stap richting een 'waarheids- en verzoeningscommissie'.

Die commissie moet volgens de regering van president Desi Bouterse de onderste steen bovenhalen over de Decembermoorden, de executie van vijftien tegenstanders van het militaire regime van toenmalig legerleider Bouterse in 1982. Het wantrouwen is echter reuzegroot. Nabestaanden, de oppositie en verschillende vakbonden weigeren deel te nemen aan de tweedaagse conferentie. "Het is een onderonsje van gelijkgezinden, allemaal voorstanders van amnestie voor de moordenaars van mijn neef", foetert Sunil Oemrawsingh.

Toen het parlement begin april 2012 de controversiële amnestiewet aannam die alle vijfentwintig verdachten van de Decembermoorden, onder wie hoofdverdachte Bouterse, ontsloeg van strafvervolging, werd ook besloten later een waarheidscommissie in te stellen. "Omdat we nationale verzoening nastreven moet bij wet een breed samengestelde waarheidscommissie in het leven worden geroepen, teneinde de waarheid zo zuiver mogelijk naar boven te halen", zo leest de wettekst - die het niet heeft over Decembermoorden, maar over 'gebeurtenissen'.

Het initiatief liet twee jaar op zich wachten, tot het ministerie van buitenlandse zaken medio februari een uitnodiging de deur liet uitgaan voor een congres over het houden van een nationale dialoog. Daarbij moeten internationale experts hun licht laten schijnen over de werking van waarheidscommissies in onder meer Zuid-Afrika en Guatemala, maar een namenlijst van aanwezigen werd op voorhand niet vrijgegeven.

Een woordvoerder meldde gisteren enkele uren voor aanvang nog 'geen informatie te hebben over deelnemers en sprekers'. Tien minuten voor aanvang werd een lijst verstrekt met daarop mensenrechtenexperts van de VN en de Organisatie van Amerikaanse Staten.

Dat een regering die wordt geleid door de man die tevens hoofdverdachte is zich nu inlaat met het eigenhandig opzetten van een waarheidscommissie, stuit direct betrokkenen tegen de borst. Zo weigert het Nieuw Front, het grootste blok oppositiepartijen, een waarheidscommissie te ondersteunen die naar eigen zeggen voortspruit uit een amnestiewet die in strijd is met het internationaal recht. Nabestaande Oemrawsingh heeft daarnaast grote moeite met het woord verzoening. "Surinamers moeten beseffen dat dit enkel een toneelstukje is van de hoofdverdachte om de amnestiewet te bestendigen", vertelt de goudsmid.

"Het klinkt mooi om verzoening te prediken, maar tegelijk heeft Bouterse ons op een publieke bijeenkomst weggezet als staatsvijanden. Wij willen dat er recht wordt gesproken. Pas daarna kan elke nabestaande zelf beslissen of hij zich wil verzoenen met de moordenaars, of niet."

De partij van Bouterse reageert geïrriteerd op het wegblijven van het andere kamp. "De conferentie moet informatie verschaffen over hoe dialogen over waarheidsvinding en verzoening internationaal tot stand zijn gekomen. Men doet jammer genoeg voorkomen alsof dit nu al de eigenlijke dialoog is", vertelde parlementsvoorzitter Jennifer Geerlings-Simons tegen de krant De Ware Tijd.

Opvallend: ook de partij van Bouterses coalitiepartner Paul Somohardjo komt niet aanschuiven. Zijn partij heeft de mogelijke zondaars van 8 december toch al lang vergeven, zei hij in een televisie-interview. "We bidden alleen nog dat zoiets nooit meer zal gebeuren."

Bouterse zelf blijft opnieuw weg
Van Desi Bouterse zal tijdens de conferentie geen spoor zijn te zien. Het staatshoofd vertrok gisterochtend naar de Venezolaanse hoofdstad Caracas, waar hij deelnam aan een herdenkingsplechtigheid ter ere van Hugo Chávez, die exact een jaar geleden overleed.

Het is regel dat Bouterse zelf uit de buurt blijft wanneer het onderwerp 'Decembermoorden' zo nadrukkelijk op tafel ligt. Toen het Surinaamse parlement twee jaar geleden debatteerde over de amnestiewet, bracht de president een bezoek aan buurland Guyana. Ook voor de krijgsraad getuigde hij nooit.

"We geloven er daarom niet in dat Bouterse voor een verzoeningscommissie plots wel de waarheid begint te spreken", besluit nabestaande Oemrawsingh.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden