Waarheid eerste slachtoffer in de oorlog

Op de dag dat haar land - onder de paraplu van de Navo - een souverein land aanviel, opende de koningin de Keukenhof. Waarom niet? Het was geen oorlog, zei haar premier, maar 'een militaire campagne' om 'een dictator' naar 'de tekentafel' te dwingen. In een oorlog sneuvelt de waarheid als eerste. Oorlogscorrespondent Martha Gellhorn zei het in haar boek 'Faces of war' zo: ,,Mensen slikken gemakkelijker leugens dan waarheid, alsof leugens naar meer doen verlangen.''

Hans Hupkes

Begrijpen wij de Balkan wel? De Serviërs zijn een apart volk dat ook nu weer - met een mengeling van angst, humor, vastberadenheid en liefde - voor zijn bestaan, vrijheid en soevereiniteit vecht. De Serviërs die eeuwen onder Turkse heerschappij leefden, weerstonden deze eeuw de nazi-staat van Hitler, de Sovjet-Unie van Stalin (Tito wilde niet achter het IJzeren Gordijn) en willen nu niet een economische en politieke vazalstaat van Amerika worden.

Hadden de westerse politieke leiders geen enkele adviseur die de 'vijand' begreep? Vast wel. Het was echter in het belang van de westerse wereld de Serviërs te sataniseren. De publieke opinie werd jarenlang bestookt via de media. Was hun politieke leider, Slobodan Milosevic, niet de grote schuldige van de burgeroorlog in Bosnië-Hercegovina? Hij gaf ook de opdracht tot het bombardement op de historische binnenstad van Dubrovnik waar de internationale gemeenschap terecht schande van sprak. Zoals het nu een schande is dat de Navo wrede, zogenaamde precisie-bombardementen in heel Joegoslavië uitvoert waarbij een historisch klooster in Kosovo in puin werd gelegd en duizenden burgerslachtoffers zijn gevallen. De Navo moet wel doorgaan om haar eigen geloofwaardigheid veilig te stellen. Woordvoerder Jimmy Shea is over zijn eerste duizend leugens niet gevallen.

Kosovo telt 2,2 miljoen inwoners, evenveel als in de provincie Noord-Holland. Van de Kosovaren is negentig procent Albanees en die weer voor het grootste deel moslim. Bij de oprichting van de Federale Republiek Joegoslavië in 1947 was de meerderheid in Kosovo nog Servisch. Belgrado gedoogde echter de migratie vanuit Albanië en voerde een politiek van eenheid en broederschap. De Albanezen waren economisch achtergesteld, hoefden daarom geen belasting te betalen en kregen veel subsidie om hun cultuur uit te dragen. Tito gaf Kosovo een vergaande vorm van autonomie.

De Joegoslaven voelen zich nu verraden door een verwend kind. Meteen na de dood van Tito in 1979 begonnen de Kosovo-Albanezen, die inmiddels de meerderheid in de Servische provincie hadden gekregen, met een campagne voor afscheiding. De Servische minderheid voelde zich bedreigd, vertrok in groten getale en riep de hulp in van Belgrado.

De Balkan is een kruitvat en Kosovo is dat in verhoogde mate. Dat de Navo de lont heeft aangestoken, is een blunder van de eerste orde. Zou het soms zo zijn dat de politieke leiders van het Westen in hun eigen leugen zijn gaan geloven? Een 'schone oorlog' kon geen kwaad nu Joegoslavië door jarenlange economische sancties en separatisme is verzwakt en Rusland aan de rand van de afgrond staat.

De crisis in Kosovo is een gevolg van ongekende ophitsing door het Westen. Het Kosovo Bevrijdingsleger UCK is aan zware wapens geholpen en getraind. De milities vielen de CIA in de schoot na de volksopstand in Albanië en de plunderingen van de wapenopslagplaatsen. Het UCK zette de buitgemaakte zware wapens, waarbij veel artillerie, in tegen Servische burgers, de politie en later het Joegoslavische federale leger. Het voerde een terreurcampagne (granaten in politiebureaus en Servische cafés) en veroverde ongeveer een derde van de provincie. Voor de definitieve overwinning speculeerden de Albanezen op steun van de Navo. Buitenlandse journalisten, die blijkbaar nooit van Martha Gellhorn hebben gehoord, lieten zich ongegeneerd voor hun karretje spannen. Voortdurend waren er berichten over concentratiekampen, scheiding van mannen en vrouwen en executies. Hoewel bijna al die verhalen later niet bleken te kloppen, werden de Serviërs - overigens zeker geen zachtzinnige jongens - verder gesataniseerd. En de 'tiran' zit nog altijd in Belgrado.

In Rambouillet moest Joegoslavië capituleren en de aantasting van de integriteit van zijn grondgebied accepteren. Ook al had de Servische president Milan Milutinovic getekend, dan nog zou dit verdrag in het internationale recht geen kracht hebben gehad. Het parlement van Servië steunde het beleid van Milutinovic en wees de voorwaarden voor de capitulatie af. Een politieke, diplomatieke oplossing en herstel van de autonomie: okee. Maar: geen buitenlandse bezettingsmacht die de afscheiding van Kosovo voorbereidt en de ontwapening van het UCK niet voor zijn rekening wil nemen.

Het superieure Westen reageerde als gebeten. De Amerikaanse president Clinton schilderde Slobodan Milosevic af als de grootste vijand van de menselijkheid sinds Hitler, een psychoot door wiens familie een spoor van zelfmoorden loopt. De Westerse media gingen hier onmiddellijk gretig op in.

De meeste Joegoslaven verlangen terug naar hun oude land waarin volken op basis van eenheid en broederschap samenleefden. Ook voor de Albanezen is daarin plaats. Nog altijd, laten Joegoslavische politici en burgers niet na te benadrukken. Laat het Westen Joegoslavië helpen de stabiliteit te versterken en de terreur van het UCK te bestrijden. Wat zou er gebeuren als we Spanje zouden straffen en de Baskische separatisten van de ETA zouden aanmoedigen en steunen?

In Kosovo worden van beide zijden misdaden tegen de menselijkheid begaan. Zeker is dat het Joegoslavische leger het UCK van zijn voedingsbodem - de burgerbevolking die de vechters voedt en onderdak biedt - verjaagt. Nu de bommen en raketten van de Navo neerdalen moeten de vluchtelingen de grens over. 'Clinton helpt je wel', bijten de soldaten de burgers toe. Dat is verschrikkelijk. Want Clinton is niet werkelijk geïnteresseerd in de 1,8 miljoen Kosovo-Albanezen. Net als zijn voorgangers voert hij een immorele politiek die volken ophitst en dumpt op het moment dat het hem uitkomt. Vraag het maar aan de Koerden of aan de sjiïeten in het zuiden van Irak.

De Joegoslaven zien de binnendringers als fascisten die hun eigen cultuur en economische systeem als meerderwaardig beschouwen. Daarvoor willen zij niet buigen.

Oorlog is geen computerspelletje of een videofilm met een simpele bad guy. Zouden onze koningin, onze politici en mijn collega's dat wel weten?

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden