Waarden en normen als misleiding

Hoe kan een Vrije Universiteit, op zoek naar haar verdorde christelijke wortels, bijdragen aan de zondagsrust? Zij is toch al op zondag dicht? Antwoord: zij moet voortaan op maandag geen tentamens meer afnemen.

Het pleidooi komt van rechtsfilosoof Jan Willem Sap van de VU in het universiteitsblad Ad Valvas. Hij wil het debat over de zondag “weg uit de sfeer van kleinburgerlijk orthodox gedoe”, maar wel één dag in de week waarop “je geen slaaf bent, dat je echt vrij bent.” Het voortouw van de VU betekent dat studenten op zondag niet hoeven stressen voor het tentamen van de volgende dag.

Maar de rechtsfilosoof bestrijkt het veld van waarden en normen breder. Hij is niet gecharmeerd van moraalridder en 'Beste Els'-schrijver Bolkestein, die CDA-kiezers lokt met verhalen over waarden en normen die bij de VVD even hoog in het vaandel staan als bij het CDA. Sap waarschuwt: de Bijbel is meer dan een fatsoensboek dat stelen verbiedt. In de Bijbel gaat het om gerechtigheid, om de arme die bij de edele aan tafel zit: “Maar daar heeft Bolkestein het niet over,” zegt Sap.

Hij pleit haast in één adem ook voor afschaffing van Koninginnedag ('knullig') en Bevrijdingsdag ('we werden alleen maar bevrijd') ten gunste van een “nationale feestdag, gekoppeld aan de geboorte van het Nederlandse volk”, met Willem van Oranje, de Tachtigjarige Oorlog, Plakkaat van Verlatinge enz. Wat zou op Bolkestein's witte manen dalen als hij ditzelfde voorstel deed?

Christenen die misschien ver- of misleid worden richting VVD. In Vlaanderen is het bepaald veel erger. Het Katholiek Nieuwsblad beziet het onbehaaglijke feit dat rooms-katholieken zich zo massaal tot het Vlaams Blok bekennen. Deze uiterst rechtse partij, met haar welbespraakte leiders die ogen als ideale schoonzonen, heeft al een half miljoen kiezers gewonnen, en het lijdt geen twijfel: onder hen veel kerkse katholieken.

Hoe kan dat? Het KN zoekt het niet in de historie: hoe deze eeuw uiterst rechtse partijen al vaker en gemakkelijk de gunst van de roomse kiezer wisten te werven - in Duitsland, Oostenrijk, Italië, Frankrijk, Spanje, Portugal. Nee, de Vlaamse rooms-katholieken zijn met z'n honderdduizenden misleid, en wel doordat het Vlaams Blok als enige politieke partij ronduit tegen abortus was - en is. De grote Vlaamse CVP is immers (mede) verantwoordelijk voor de abortuswet, waarvoor wijlen koning Boudewijn nog even is afgetreden.

De katholieken zijn misleid, zegt KN, “ze hebben de primaire vraag niet gesteld of het Vlaams Blok, als niet-christelijke partij, wel ècht tegen abortus is.” Ze hebben het om zo te zeggen nicht gewusst. Het lijken de gebakken peren en wrange vruchten van een kerkelijk spreken dat de politiek versmalt tot het ene issue abortus. Het KN somt op wat er allemaal aan enge redenen zijn om als oprechte roomse deze anti-abortus-partij toch maar te mijden.

Waarden en normen: die zitten ook luchtmachtpredikante Aline Barnhoorn hoog in GevoWing, het blad voor het luchtmachtpastoraat. Voor de lezers drukt ze voor de zekerheid nog even de tien geboden af. Ds. Barnhoorn lucht haar hart over het ministerie van defensie, dat zijn partijtje waarden en normen meeblaast.

Er is sinds kort een 'gedragscode' voor de luchtmacht (Klu) in een brochure “met foto's die zo uit de Vliegende Hollander kunnen zijn gehaald. Daaruit spreekt liefde voor het materieel dat ons is toevertrouwd. Of er net zo'n grote liefde voor mensen uit spreekt? De foto's geven geen aanleiding dat spontaan te denken, klaagt de dominee.

Zij ergert zich er vooral aan dat de gedragscode is geïntroduceerd als 'een instrument in de handen van leidinggevenden', als de Tien Geboden die top-down van de berg afdalen. Barnhoorn: “Wordt hij alleen van boven naar beneden gehanteerd? Gaat het om het handhaven van de openbare orde terwille van het gezicht van de Klu naar buiten? Of om een werkelijk ethisch besef, waarbij leidinggevenden een voorbeeldfunctie vervullen?”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden