Waar zwaantjes en zeelieden zwierven

Het Zeeuwse Veere beleefde zijn glorietijd toen de Schotten hun wol exclusief via het stadje aan land brachten. Na de wol kwam de vis. En daarna de kunstenaars.

Willem van Oranje moet bourgondisch hebben getafeld, toen hij op 21 juni 1575 zijn bruiloftsmaal vierde met zijn derde bruid, Charlotte de Bourbon. Getuige de rekening van het maal, dat tegenwoordig de achterkant van de menukaart van restaurant De Campveerse Toren siert, stonden er onder meer een kalf op het menu, twee pauwen, twee reigers en drie fazanten.

Verder 'achtensestich stoopen Rynschen wyn' (ter waarde van zes pond en twee schilling) en 'achtentachtich stoopen Fransschen wyn' (elf pond en veertien schilling) en 'noch isser gedrouncken an bier' voor twee pond en tien schilling. Voor 'glasen de welcke tot Middelburch gehuert de gene gebroken waren' betaalde het gezelschap acht schilling, lezen we, en voor 'verloren serveeten' vijftien.

Nog altijd worden zeer regelmatig bruiloftsfeesten gehouden in de Campveerse Toren, vertelt de bediening ons. Geen wonder, vanuit de toren is het uitzicht over het Veerse Meer, zeker als de avond valt, prachtig.

Heel wat bekende lieden hebben de stenen trappen beklommen die toegang bieden tot de gelagzaal. Onder hen, in 1958, prins Reinier van Monaco en zijn vrouw, actrice Grace Kelly. Ook de Franse schrijver en staatsman Victor Hugo, maar die vond Veere een 'dood stadje'.

Een ander historisch feit dat niet ongenoemd mag blijven: dezelfde Willem van Oranje vierde op 1 september 1583 ook zijn viérde huwelijksmaal in de Campveerse Toren. Deze keer met Louise de Coligny.

Kortom, niet het minste begin van een wandeling door het Zeeuwse vestingstadje Veere. De Campveerse Toren wordt gebouwd in de tweede helft van de veertiende eeuw en maakt deel uit van de vestingwerken. Veere is dan een handelsstad in wording, het heeft een eigen bestuur, een stadsmuur en aan de Kaai, de Markt en de Oudestraat herrijzen koopmanshuizen en pakhuizen.

In de eeuw erna beleeft Veere zijn Gouden Eeuw. Het zijn de Schotten die Veere dan het alleenrecht op de invoer van Schotse wol in Europa gunnen en zij maken dat de stad uitgroeit tot een welvarende handelsplaats.

De Grote Kerk die we passeren, herinnert aan die tijd, net als het stadhuis en de waterput in de Oudestraat. De Schotten vormen hun eigen, aparte gemeenschap in Veere. Ze verblijven in hun eigen gemeenschapshuizen, eerst aan de Wijngaardstraat, later aan de Kaai. Twee aangrenzende panden aan de Kaai huisvesten nu een museum dat 'De Schotse Huizen' heet.

In de zeventiende en achttiende eeuw kan Veere de concurrentie met Vlissingen en Middelburg niet langer aan. De Schotten brengen hun waar rechtstreeks naar Rotterdam en met het belang van Veere loopt ook haar inwoneraantal terug. Na de wol komt dan de vis, als na 1870 de visserij weer in beeld komt. Ook wordt Veere rond die tijd ontdekt als zijnde een historisch waardevol stadje. De sloop van Het Lammeken, één van de twee Schotse huizen, wordt dan maar net voorkomen.

We passeren de Kwartierstraat, waar zeelieden hun tijd sleten in kroegen en bordelen. 'Zwaantjes', werden de dames er destijds eufemistisch genoemd. De Kwartierstraat ziet er nu bepaald niet meer uit als een straat waar ooit zwaantjes en zeelieden zwierven - misschien is het wel het mooiste straatje dat we treffen tijdens onze wandeling.

Als in 1961 het Veerse Gat wordt afgesloten en de toegang tot zee niet langer mogelijk is, verdwijnen ook de vissers.

Vlak voor die tijd is Veere ontdekt door kunstenaars. Veel van hen logeren in de Campveerse Toren, onder wie Walter Vaes, Paul Arntzenius en Willem Vaarzon Morel. Charley Toorop en Anton Pieck waren hen al voorgegaan. Karel van Veen, die vooral bekend wordt met zijn portretten van leden van het Koninklijk Huis, woonde ruim twintig jaar aan de Kaai, op nummer 91. Charles de Coster schreef een eeuw eerder in Veere aan zijn 'Tijl Uylenspiegel'. En de schrijver Nescio werkte er aan 'De Uitvreter'.

Aangekomen bij de Markt, ons eindpunt, had de cirkel - en daarmee dit verhaal - rond kunnen zijn. Hier had namelijk een beeld van Willem van Oranje kunnen staan; een kopie van zijn standbeeld zoals dat in Willemstad op Curaçao staat. Maar gesteggel tussen de Willem de Eerste Herinneringsstichting en vertegenwoordigers van de Stadsraad en de Stichting Veere heeft dat tot nu toe voorkomen, lezen we in de Provinciale Zeeuwse Courant.

Beide partijen worden het maar niet eens over de locatie. Ten langen leste heeft de voorzitter van de Willem de Eerste Herinneringsstichting - dat het beeld kosteloos aan Veere cadeau wilde doen - nu maar voorgesteld dat de Stichting Veere zelf een beeld fabriceert, van kunststof en op wieltjes, zodat de bewoners zelf kunnen kiezen waar ze Willem nu weer heen rijden.

Dan maar geen rond verhaal.

Stadswandeling Veere
De 'Stadswandeling Veere' is een uitgave van VVV Walcheren & Noord Beveland en is voor € 1,25 verkrijgbaar, onder meer bij het VVV-kantoor in Veere (Oudestraat 28).

Routebeschrijving
De route voert van de Campveerse Toren naar de Markt. De route is slechts een paar kilometer lang, maar vanwege de musea, terrassen en winkeltjes die u onderweg tegenkomt, bent u zo een dag zoet. Veere is te bereiken via het NS-station van Middelburg, neem daarna bus 54 richting Veere.

Horeca
Aan de Markt zijn verschillende horecagelegenheden te vinden. Onze favorieten zijn eeterij Suster Anna (Markt 8) en restaurant In den Struyskelder (Kaai 25-27).

Musea
De route leidt langs museum De Schotse Huizen (Kaai 25 en 27), waarin over de geschiedenis van de handelsbetrekkingen tussen Veere en Schotland wordt verhaald. Museum De Vierschaar (Markt 5) is gevestigd in het stadhuis en toont, naast tijdelijke tentoonstellingen, voorwerpen uit bestuur en rechtspraak van de veertiende tot de twintigste eeuw.

Overnachten
Logeren is aangenaam in Bed & Breakfast 'De Dolfijn', genoemd naar het gelijknamige pand uit 1870. Het is gevestigd aan de Kaai 103.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden