Waar zijn de lokale waakhonden gebleven?

Wie naar de kale feiten over regionale dagbladen kijkt, krijgt een pessimistisch beeld. Zo'n 117 journalisten verloren sinds 2008 hun baan in de regio. Sinds de vorige gemeenteraadsverkiezingen in 2010 is de oplage van de kranten gemiddeld met zo'n vijftien procent gedaald.

Oké, de een ging wat harder onderuit dan de ander. Zo verloor het Haarlems Dagblad 18 procent, terwijl het Friesch Dagblad plus één procent kon optekenen. En de cijfers over het aantal werkzame journalisten gaan over de situatie medio 2013. Terwijl er later dat jaar nog grote klappen bij een aantal uitgevers vielen, zoals bij Wegener. De uitgever van onder meer de Stentor, de Gelderlander en de Twentsche Courant Tubantia kondigde voor de zoveelste keer bezuinigingen aan.

Maar waar het om gaat is het algemene beeld. En dat is vrijwel overal hetzelfde: teruglopende lezersaantallen en kranten die met steeds minder mensen gevuld moeten worden. Dat is tot de dag van vandaag aan gang. Zo zitten momenteel de Noordelijke dagbladen van NDC midden in een reorganisatie.

Mineur in de regio dus. Want dat kan toch bijna niet anders dan ten koste gaan van de kwaliteit? Uit de enquête die Trouw hield onder gemeenteraadsleden, blijkt dat ze nog altijd negatief gestemd zijn over het functioneren van de regionale media. Op de vraag wat de raadsleden vinden van de manier waarop de lokale journalistiek de gemeentepolitiek volgt, zei driekwart: ze volgen het wel, maar de kwaliteit laat te wensen over. Zeven procent concludeerde zelfs: ze volgen het niet of nauwelijks.

Opvallend genoeg zijn de gemeenteraadsleden daarmee niet pessimistischer dan vier jaar geleden, toen de enquête vrijwel dezelfde uitslag had. Ondanks de bezuinigingen, lijkt het met de dalende kwaliteit dus wel mee te vallen. Hoe kan dat?

Tegelijk met het inkrimpen van de regionale kranten, zijn de afgelopen jaren hyperlokale websites als paddenstoelen uit de grond geschoten. Uit een onderzoek van het Stimuleringsfonds voor de Pers bleek vorig jaar dat er inmiddels in totaal 350 van dergelijke websites zijn, verspreid over 199 gemeenten. De onderzoekers noemen de lokale sites 'opvallende waakhonden' in de regio.

Maar of ze daarmee ook het gat opvullen dat andere media achterlaten? Opvallend genoeg ontstaan hyperlocals juist in gemeenten waar ook andere regionale pers actief is. Kort gezegd: media trekken andere media aan.

Dat betekent dat er nog altijd plaatsen bestaan waar amper nog een regionale journalist te vinden is. Door bezuinigingen sluiten regionale kranten hun redacties in kleine randgemeenten en trekken zij zich terug in de grotere plaatsen van hun verschijningsgebied. En dat heeft grote gevolgen, concludeerden ook de onderzoekers van het Stimuleringsfonds voor de Pers: over het algemeen wordt de gemeente waar de redactie is gehuisvest nog wel in de gaten gehouden, maar dat geldt veel minder voor de overige plaatsen. De journalisten komen daar simpelweg niet meer aan toe.

En dat speelt niet alleen in kleinere gemeenten, zegt Thomas Bruning, secretaris van de journalistenvakbond NVJ. "Juist ook in grotere steden als Den Haag en Rotterdam is de rol van de journalist als onafhankelijke, controlerende factor tanende. Dat komt doordat kranten als het AD fors op hun regionale redacties hebben bezuinigd en veel werk voor een habbekrats uitbesteden aan freelancers. Dan gaat het om bedragen per artikel, waar geen serieuze research voor mogelijk is. Met als gevolg dat het geluid van gemeente en bedrijven steeds bepalender wordt in de berichtgeving."

Om toch nog dagelijks een goed gevulde krant bij de lezers af te kunnen leveren, werken regionale kranten bovendien steeds meer samen door onder meer kopij uit te wisselen. Wegener zette bijvoorbeeld een eigen persdienst op, die complete pagina's aanlevert voor de aangesloten kranten. Het idee is dat de journalisten bij regionale dagbladen zich vol op lokaal nieuws kunnen storten. Maar uiteindelijk blijft het een bezuinigingsmaatregel. En verandert het niets aan het feit dat het aantal journalisten en daarmee ook het aantal waakhonden van de politiek daalt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden