Waar literaire helden woonden

(Trouw)

Aan de lommerrijke lanen van Hilversum hebben nogal wat beroemde schrijvers gewoond. Een medewerkster van de bibliotheek stelde een route langs hun huizen samen.

Zelfs op een ijskoude maandagmorgen in januari is duidelijk dat de Albertus Perkstraat 121 in Hilversum een vrolijk huis is. Een kind heeft speelgoed in de tuin laten liggen. Een besneeuwd klimtoestel, een trampoline en een houten tuinset staan te wachten op beter weer. In dit huis woonde in 1913 Frank van der Goes. Van der Goes was samen met Herman Gorter en Henriëtte Roland Holst redacteur van het tijdschrift de Nieuwe Gids. Na zijn vertrek uit dit huis kwam de toen vijf maanden oude Etty Hillesum met haar ouders er wonen. De schrijfster van ’Het denkende hart van de barak’, de ontroerende brieven uit kamp Westerbork, groeide op in Deventer, waar ze het gymnasium bezocht. In Hilversum verbleef ze maar een paar jaar als peuter. Aan het tuinhek is een klein bordje vastgemaakt dat wel herinnert aan het verblijf hier van de schrijfster van het oorlogsdagboek.

Het huis op de hoek met de Schuttersweg is het eerste huis op een wandelroute langs voormalige woonhuizen van schrijvers door Hilversum. De wandeling begint bij de bibliotheek aan de ’s Gravelandseweg. Hier werkt Sjoukje Jukkema, die twee routes langs de woonhuizen samenstelde. Eén loopt onder meer langs de Potgieterlaan nummer 7 – waar het boek van Sytze van der Zee zich afspeelt – , het huis van Nienke van Hichtum en huis en begraafplaats van Cor de Bruin.

Maar wij gaan voor de A. Perkstraat en het sterfhuis van Jan Slauerhoff. Op de hoek van de Schuttersweg en de Jonkerweg staat het A. Roland Holstcollege, later genoemd naar de schrijver die in 1906 hier het hbs-diploma haalde. Aan de Lindenheuvel nummer 3 heeft de schrijver gewoond met zijn ouders. Hij keek later met gemengde gevoelens terug op Hilversum getuige zijn publicatie in een plaatselijk satirisch blad: „Wanhopig hol van zouteloze krengen, beneveld nest van tweedehands gedachten”, scheef hij in De Ware Jacob. De route gaat linksaf de ’s Gravelandseweg op, via de Joelaan en de Bisonlaan naar de Blesloklaan. Op nummer 4 woonde Henri van Booven, onder meer schrijver van ’Tropenwee’. Een tijdlang was dit het literaire hart van Hilversum. Lodewijk van Deyssel, Herman Gorter, Adriaan Roland Holst en Ina Boudier-Bakker waren er regelmatig te gast.

Sjoukje Jukkema kwam op het idee van een literaire route naar aanleiding van een boekenweek met als thema ’de dood’. Jukkema: „We wilden eerst een route langs graven van schrijvers uitzetten, maar die er bleken er weinig te zijn. Woonhuizen waren er wel. Het zijn geen schrijvers van wie de boeken nog veel worden uitgeleend. Scholieren lezen Roland Holst nog wel eens omdat de school zo heet, maar de anderen worden niet veel meer gelezen. Uit de bibliotheek worden tegenwoordig vooral detectives geleend. Stieg Larsson is niet aan te slepen.”

Een uitzondering daarop de schrijver die stierf in het huis op Boslaan 7 (aan de andere kant van de ’s Gravelandse weg). In 1936 was Villa Clara een rusthuis. De schrijver Jan Slauerhoff kwam er na al zijn omzwervingen terecht met een verwaarloosde tuberculose en malaria. Hij stierf er vlak voor zijn 38ste verjaardag. Villa Clara is nog steeds een prachtig pand met een mooi uitzicht over het aangrenzende Spanderswoud. De zieken hebben plaatsgemaakt voor kinderen. Villa Clara heet tegenwoordig Kinderhotel Paddington, waar opvang voor kinderen wordt verzorgd, ook als ouders op reis zijn. Slauerhoff moet in gezelschap van Adriaan Roland Holst die hem bijstond, zijn laatste dagen, uit dezelfde ramen hebben gekeken die nu zijn beschilderd met beertje Paddington en Winnie de Pooh.

Via de Doodweg komen we uit op de Bussumergrintweg waar op nummer 48 Hein Boeken woonde. Het verhaal gaat dat de schrijver regelmatig luid Homerus declarerend in het Spanderswoud werd gesignaleerd. Al slingerend langs prachtige panden gaat de route naar de Krugerweg die overgaat in Godelindelaan en Insulindelaan. Bij de Deliweg naar rechts en dan links de Javalaan in. Op nummer 11 woonde Olaf J. de Landell, schrijver van humoristische zedenschetsen van het naoorlogse Hilversum. Vooral de trilogie ’De Porseleinboom’ werd populair.

De Landell stierf in 1989. Wordt hij nog gelezen in Hilversum? Sjoukje Jukkema kijkt het na in de leeslijsten van de afgelopen jaren en tot haar verbazing valt het best mee. Ook de boeken van De Landell worden nog regelmatig uitgeleend. Niet zoveel als Slauerhoff en al helemaal niet zoveel als Stieg Larsson, maar toch.

Het voormalige rusthuis Villa Clara is nu een kinderhotel. (Trouw)
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden