Waar ligt de schuld in de Kopspijkers-zaak?

Vier hoofdrolspelers belicht: Jack Spijkerman (presentator, ging van de Vara naar Tien), John de Mol (Tien), Vera Keur (Vara), Joop Atsma (CDA).

'Kopspijkers' is Spijkermans zwakke plek. Daar is hij te raken.

JACK SPIJKERMAN. De nasleep van zijn klaplong heeft aangetoond dat Jack Spijkerman zijn dienende rol als meester-aangever in 'Kopspijkers' uit het oog verliest als hij persoonlijk in het nieuws komt. Tot vervelens toe zinspeelde hij op zijn fysieke ongemak. Wat dat betreft is het niet vreemd dat de Vara voor de geloofwaardigheid van het programma vreesde, als het vanavond gewoon zou doorgaan.

De links geëngageerde presentator zegt 'zwaar aangeslagen' te zijn. 'Kopspijkers' is zijn zwakke plek. Daar is hij te raken. Het is zijn kind, ontstaan uit zijn radioprogramma 'Spijkers met Koppen'. In oude interviews onderstreepte hij de aanvankelijke reserves bij de Vara: ,,'Spijkers met Koppen' was helemaal niets, zeker niet als tv-programma. Ik heb het moeten afdwingen; heb gedreigd te vertrekken bij de Vara.''

Toch is het format gedeeld eigendom van Spijkerman en de Vara. Maar volgens televisiewetenschapper Maarten Reesink zou de Vara weinig hebben aan het format zonder Spijkerman. ,,Het enige dat de Vara met dit conflict kan winnen, is geld. De Duitse en Belgische versies van 'Kopspijkers' scoorden niet. Op basis van die flops is de conclusie te trekken dat de rol van de presentator niet onderschat moet worden.''

De Vara moet beschermd worden. Kennelijk.

VERA KEUR. De voorzitter van de Vara zegt dat ze het conflict met Jack Spijkerman niet verder wil laten escaleren. Wat dat betreft is het schrappen van de uitzending van vanavond onverstandig.

,,Het maken van creatieve-tv is heel persoonlijk'', weet 'Kopspijkers'-eindredacteur Guus Kompier. ,,Als het programma waar je hart en persoonlijkheid in ligt van de buis wordt gehaald, komt dat persoonlijk aan.''

Keur bekijkt het wel zakelijk. Het decor van 'Kopspijkers' is ontruimd, meteen na de beslissing om het programma 'voorlopig' te staken. Dat is praktisch uiteraard. Maar ook dit geeft een, al dan niet gewild, signaal.

Ontactisch of geslepen? Keur is voorzitter van een omroep die naar de eigen medewerkers toe een bleker gezicht toont dan het rode gelaat dat de buitenwacht te zien krijgt. Net als bij de andere publieke omroepen werkt de arbeidersvereniging veel met losse contracten. Medewerkers krijgen standaard een circulaire bij hun contract, die voorschrijft dat alles wat in de media gezegd wordt niet ten nadele van de Vara mag zijn. De Vara moet beschermd worden. Kennelijk.

Ook financieel? Het heeft er alle schijn van dat de hakken zijn ingegraven om John de Mol een extra grote afkoopsom te laten betalen.

CDA-politicus speelde opmerkelijke rol

JOOP ATSMA. Het CDA-kamerlid is tot zijn eigen verbazing een van de hoofdrolspelers geworden in de affaire-Spijkerman.

Jack haalde de politicus voor de camera meermaals aan als een motief voor zijn overstap. De belangrijkste redenen voor zijn vertrek bij de Vara zijn uiteraard de grotere creatieve vrijheid bij Tien en het aangename salaris. Al legt de populaire volksjongen op dat laatste liever niet de nadruk.

Spijkerman vreest sinds het politieke Paasakkoord dat de toekomst voor amusement bij de Publieke Omroep een onzekere is. Zegt hij.

Hij is niet de eerste die een overstap naar de commerciëlen daarmee toedekt. Linda de Mol ging hem voor. Maar zij heeft wat dat betreft met shows als 'Love Letters' meer recht van spreken.

'Kopspijkers' werd door de staatssecretaris met naam genoemd als publiek verantwoord amusement.

Alleen Atsma plaatste daar vraagtekens bij. Hij blijkt belangrijker dan hij dacht. Het verlies van het zeer goed bekeken 'Kopspijkers' zou volgens mediadeskundige Cornald Maas een ramp zijn voor de Vara en de publieke omroep, omdat de succesvolle zaterdagavond op instorten staat. En eigenlijk een groot deel van het ooit zo knusse Hilversumse huis.

De Mol hoeft niks uit te geven voor zijn publiciteit

JOHN DE MOL. Volgens cabaretier Sanne Wallis de Vries, vaste medewerker van 'Kopspijkers', roept de transfer van Jack Spijkerman 'het beeld op van de rode rakker die naar de geldwolf gaat'.

Die geldwolf is miljardair John de Mol, de beoogde nieuwe baas van Spijkerman. Zijn zender Tien drijft het salaris van de televisiesterren op. Volgens De Telegraaf gaat Spijkerman net als Beau van Erven Dorens, Frits Barend en Henk van Dorp rond de 800000 euro per jaar verdienen.

De manager van de populaire programmamaker doet daar geen uitspraken over.

Geld heeft De Mol. Dat is bekend. En hij hoeft het niet eens te besteden aan een dure publiciteitscampagne voor zijn nieuwe televisiekanaal, dat in augustus van start moet gaan.

Amper 36 uur nadat de naam Tien bekend was geworden, bleek uit onderzoek van Maurice de Hond dat 89 procent van de Nederlanders al van dat feit op de hoogte was.

Ook het conflict tussen Spijkerman en de Vara zorgt voor gratis aandacht.

Donderdagavond kroop de veelbesproken Jack Spijkerman nog even aan tafel bij zijn nieuwe Tien-vrienden in 'BarenD & Van Dorp'. De kijkcijfers schoten prompt omhoog naar ruim 1,3 miljoen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden