Waar komt die rotzooi toch vandaan?

Het D66-Kamerlid Boris O. Dittrich zal warempel de enige niet zijn die met Wim T. Schippers' creatie Barend Servet geneigd is uit te roepen: “Waar moet het heen, hoe zal dat gaan? Waar komt die rotzooi toch vandaan?”. Een crisis zoals die naar aanleiding van de 'muiterij aan de Schedelsdoekhaven' is nu eenmaal geen objectief vast te stellen situatie of gebeurtenis.

Bedenken we voorts dat crises bij uitstek de omstandigheden creëren waarin autoriteiten hoog kunnen stijgen, maar ook diep kunnen vallen, dan begint ook te dagen waarom Dittrich zich ernstig zorgen maakte over de media: van iedere crisis die zich de afgelopen jaren heeft voorgedaan is D66 slechter geworden. Zelfs toen ze in eigen beheer de varkenscrisis arrangeerde, pakte het nog verkeerd uit. De enige die er beter van werd, was de nieuwe fractievoorzitter Thom de Graaf, maar zijn voordeel viel in het niet bij de schade voor lijsttrekker Els Borst.

Wat is een crisis? Handzame definities zijn niet voorhanden. Meestal blijkt het om buitengewone omstandigheden, of situaties te gaan, waarin de maatschappelijke orde geheel of gedeeltelijk onder druk staat. Burgers, bedrijven, en/of bestuursorganisaties ervaren een bedreiging of aantasting van waarden of verworvenheden die voor hen van vitaal belang zijn. Met dit alles staat de aard van de crisis allerminst vast, zoals onlangs het Crisis Onderzoek Team van de Leidse Universiteit weer eens constateerde in hun Crisis in het nieuws. Dat gebeurt meestal in de media en in het politieke debat.

Om deze stelling te adstrueren verwezen de onderzoekers naar het geval Rodney King. Hij, een zwarte, werd in 1991 ernstig mishandeld door blanke agenten. Desondanks werden zij door een overwegend blanke jury vrijgesproken. Onmiddellijk daarop braken rellen in Los Angeles uit, waarbij 44 doden en ongeveer 2000 gewonden vielen. In de daarop volgende discussie werd de crisis in de pers gedefinieerd als geïsoleerd voorval tussen King en de agenten, als symbool van etnische conflicten, als symptoom van een tekort aan law and order, als nawee van tekortschietend grootstedelijk beleid, of als gebrek aan normen en waarden. Ga er maar aan staan.

Muiterij aan de Schedelsdoekhaven? De titel alleen al is een adequate omschrijving van zowel de ernst als de aard van de crisis. Maar is het ook waar? Is er sprake van een opstand van het OM tegen de eigen minister? Op deze stelling is inmiddels het nodige afgedongen. Alleen aan wie of wat hebben we het te danken dat het zo in het nieuws is gekomen? Aan de p.g.'s die hun eigen minister met een kort geding bedreigden? Aan de wapperende rode shawl van Steenhuis? Aan het offensief van premier Kok? Of toch ook aan de media?

Laten we het erop houden dat aan de nieuws- en crisisfeiten als zodanig niet te tornen valt. Die zijn ieder voor zich stevig genoeg. Hooguit valt te twisten over interpretatie ervan. Maar juist op dit punt komt het 'conflictsperspectief' om de hoek kijken, zoals de Leidse onderzoekers het noemen. En dan blijkt dat politici in het duiden van dat perspectief vaak een dominante rol spelen. Voor hen is een crisis bij uitstek ook een gelegenheid oude rekeningen te vereffenen, nieuwe deuren te openen, tot publieke held te promoveren, dan wel de ander tot zondebok te verklaren.

Minister Sorgdrager heeft er misschien haar voordeel mee gedaan. Maar de winst voor D66 is twijfelachtig: het ging immers om een gevecht tussen Sorgdrager en Docters van Leeuwen, twee prominente D66'ers. Reden voor Dittrich om de eeuwige vraag naar de 'rotzooi' maar weer eens op het bordje van de pers te leggen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden