Interview

'Waar is het morele leiderschap in de asielcrisis?'

Burgemeester Molkenboer mist moreel leiderschap in Nederland. 'De regering had allang moeten uitdragen: in Nederland protesteren we met woorden. Punt.'Beeld anp

Moreel leiderschap ontbreekt in Nederland volgens Victor Molkenboer, burgemeester van Woerden (PvdA). Politici zijn bezig met elkáár, ze ventileren 'losse meningen en standpunten' en laten de onlustgevoelens over asielzoekers in de samenleving gewoon voortwoekeren.

"De regering had allang moeten uitdragen: in Nederland protesteren we met woorden. Punt. Maar dat doen ze pas sinds vrijdag mondjesmaat. Wie heeft er eerder opgeroepen om geen geweld tegen vluchtelingen te gebruiken?"

Molkenboer stelt de retorische vraag na een bewogen weekeinde, dat vrijdagavond begon met de aanval op een sporthal in Woerden, die dienst doet als crisisopvang voor met name Syrische vluchtelingen. Twintig in het zwart geklede mannen met bivakmutsen bestormden de hal met vuurwerkbommen en eieren en duwden hekken omver.

Premier Rutte stond zaterdag bij u op de stoep, alle politici hebben hun afschuw over de aanval uitgesproken. Toch verwijt u ze een gebrek aan moreel leiderschap?
"Rutte is hier inderdaad geweest om kennis te nemen van de situatie. Hij noemde wat er is gebeurd 'volstrekt ontoelaatbaar' en dat geluid hoorde je dit weekeinde overal. Maar in de voorafgaande weken hebben ze het laten lopen in Den Haag.

"Niemand nam het voortouw in het maatschappelijk debat. Niemand zei expliciet: je kunt wel oproepen tot protest tegen asielzoekers, zoals op de sociale media veel gebeurt, en zoals ook Geert Wilders heeft gedaan, maar dat doen we in Nederland alleen met woorden.

"Ze zijn in Den Haag vooral bezig met hun eigen gekrakeel, er is geen richting, geen regie. Dan creëer je onduidelijkheid en angst, en ruimte voor gewelddadige acties zoals vrijdag hier in Woerden."

Wat had u nog meer willen horen van de morele leider?
"Die had - toen de stroom vluchtelingen ook Nederland bereikte - met een heldere boodschap moeten komen: mensen, het is ons over de schoenen gelopen. Dit is een noodsituatie, we zijn er niet goed op voorbereid, maar we gaan toch de crisisopvang regelen. Daar is geen discussie over mogelijk, dat gebeurt gewoon. Dat is een vorm van humanitaire hulp. We laten in Nederland niemand op straat slapen. Klaar.

"En deel twee van de boodschap moet zijn: we hebben ook nog een andere uitdaging: de langdurige opvang van vluchtelingen. Daarover gaan we wel discussiëren, daarvoor heb je maatschappelijk draagvlak nodig."

Welke boodschap heeft Rutte in plaats daarvan verkondigd, volgens u?
"Hij probeert de verschillende politieke standpunten met elkaar te verbinden. Dat is wel begrijpelijk, met een regeringscoalitie van PvdA en VVD en een oppositie met een sterk tegengeluid. Maar hij geeft geen duidelijkheid. Terwijl dat wel is wat de mensen willen: duidelijkheid."

Is de verwarring over asielzoekers dan zo groot?
"Ja. Ik verwijs weer naar de sociale media: daar zie je dat de discussies over azc's, langdurige opvang en noodopvang voortdurend door elkaar lopen. Kennelijk denken ze in Den Haag dat iedereen het verschil snapt, of dat je dat ergens kunt lezen of zo. Ja, dat kan wel in de kwaliteitskranten, maar veel mensen lezen die helemaal niet, die volgen alleen internet. De wijsheid van het facebookverhaal is de norm geworden."

En aan dat facebookverhaal moeten de politieke leiders een tegenwicht bieden?
"Ja. De stroom van asielzoekers is in Europa onbeheersbaar geworden. Die situatie vraagt om een crisisleiding die helder benoemt wat er aan de hand is, wat urgent is en waar de grenzen liggen."

VVD-fractieleider Halbe Zijlstra suggereerde zaterdag dat asielzoekers hier komen voor luxe plastische chirurgie, zoals ooglidcorrecties en borstvergrotingen.
"Dat is precies wat ik bedoel met een gebrek aan leiderschap. Met opmerkingen over borstvergrotingen los je toch geen acuut probleem of een fundamenteel vraagstuk op? Als je zo de maatschappelijke discussie probeert te voeren, dan heb je het niet begrepen.

"Politici die boven zichzelf uitstijgen, die wijze dingen zeggen en helderheid bieden: ik denk dat daar nog steeds heel erg veel behoefte aan is in Nederland."

Verdachten nog zeker tot morgen in hechtenis

De politie is nog volop bezig met het verhoren van de elf verdachten die zijn opgepakt na de bestorming van de sporthal in Woerden, waar 150 volwassen vluchtelingen en 51 kinderen worden opgevangen. Volgens het Openbaar Ministerie zitten de elf zeker tot morgen in voorlopige hechtenis. Negen andere belagers wisten te ontkomen. Lokale media meldden dat de daders onder meer afkomstig zijn uit de harde kern van FC Utrecht-supporters. Die informatie wordt in het onderzoek meegenomen, aldus een politiewoordvoerder.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden